Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя
аеілнорстухчшыэюя’
абвгдеёжзійклмнпрстўфхцчшэюя-.

парна...

Першая частка складаных слоў са знач. парнаграфічны, напр. парнабізнес, парназорка, парнафільм, парнашоу.

парнаграфія, ✂, ж.

Крайняя непрыстойнасць, цынічнасць у паказе чаго-н., звязанага з палавымі адносінамі.

|| прым. парнаграфічны, ✂.

парнакапытныя, ✂, н.

Атрад млекакормячых з двума аднолькава развітымі пальцамі (раздвоенымі капытамі).

парнас, ✂, м.

  1. (з вялікай літары). Гара ў Грэцыі, на якой, паводле павер’яў старажытных грэкаў, жылі музы.

  2. Ужыв. як сімвалічнае абазначэнне свету паэзіі і паэтаў.

    • Узыходзіць на Парнас.

|| прым. парнаскі, ✂.

парнік, ✂, м.

Род цяпліцы ў выглядзе нізкіх градак, пакрытых зашклёнымі рамамі або празрыстай плёнкай, для вырошчвання расады, ранняй агародніны і пад.

|| прым. парніковы, ✂.

○

  • Парніковы эфект (спец.) — павышэнне сярэднегадавой тэмпературы з-за забруджання атмасферы чалавекам.

парны​1 ✂ прым.

Які складае пару, для пары з чым-н., які выконваецца, робіцца парай (у 4 знач.).

  • Парная рукавіца.
  • Парная вупраж.
  • Парнае катанне на каньках.

парны​2 ✂ прым.

Душны, насычаны вільгаццю.

  • Парнае паветра.

|| наз. парнасць, ✂.

парог, ✂, м.

  1. Бервяно або брус ў ніжняй частцы дзвярнога праёму.

    • Пераступіць цераз п.
    • На п. не пускаць каго-н. (не пускаць каго-н. у дом).
    • Не выходзіць за п. (не выходзіць з дому).
    • Ад парога хату не мятуць (прыказка).

  2. перан., каго. Пярэдадзень, мяжа чаго-н. (кніжн.).

    • На парозе гібелі.

  3. Камяністы папярочны выступ на дне ракі, які паскарае цячэнне і абцяжарвае суднаходства.

    • Пеняцца хвалі на парогах.

  4. Найменшая магчымая велічыня, ступень праяўлення чаго-н. (спец.).

    • П. адчуванняў.
    • П. чутнасці.

◊

  • 3 парога (адхіліць, не прыняць і пад.; разм. неадабр.) — адразу, не ўваходзячы ў сутнасць справы.

|| памянш. парожак, ✂.

|| прым. парогавы, ✂.

парода, ✂, ж.

  1. Разнавіднасць свойскіх жывёл (або раслін), якія адрозніваюцца пэўнымі прыметамі ад жывёл (або раслін) таго ж віду.

    • Бельгійская п. коней.
    • Вывесці новую пароду вішань.

  2. перан. Разрад, тып людзей, якія адрозніваюцца ад іншых сваім унутраным складам, характарам, абліччам.

    • Чалавек волатаўскай пароды.

  3. Прыналежнасць да якой-н. сацыяльнай групы, саслоўя (уст.).

  4. Выкапнёвы мінерал, пласт у зямной кары.

    • Цвёрдыя пароды.

пародзісты, ✂.

З ярка выражанымі прыметамі добрай пароды (у 1 і 3 знач.).

  • Пародзістая карова.

|| наз. пародзістасць, ✂.