Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя
аеіоуыьэюя
абвгдеёжзійклмнопрстўфхцчшя-.

наладзіцца, ✂; зак.

  1. Пайсці на лад; прыняць належны кірунак; устанавіцца.

    • Работа наладзілася.
    • Надвор’е наладзілася.

  2. Стаць прыгодным (для работы, карыстання і пад.).

    • Праз тыдзень справа наладзілася.

  3. Сабрацца, прыладзіцца рабіць што-н.

    • Н. слухаць радыё.

|| незак. наладжвацца, ✂.

наладзіць, ✂; зак.

  1. Адрамантаваць, направіць што-н. папсаванае, паламанае.

    • Н. трактар.

  2. Зрабіць, стварыць.

    • Н. друкарню.

  3. Арганізаваць што-н., ажыццявіць якое-н. мерапрыемства.

    • Н. сустрэчу з выпускнікамі.

  4. Прывесці ў парадак, уладкаваць.

    • Н. гаспадарку.

|| незак. наладжваць, ✂.

|| наз. наладка, ✂ і наладжванне, ✂.

|| прым. наладачны, ✂.

наладчык, ✂, м.

Спецыяліст па наладцы машын, станкоў, механізмаў.

  • Працаваць наладчыкам.

|| ж. наладчыца, ✂.

налажыцца, ✂; зак. (разм.).

Налаўчыцца рабіць што-н.

  • Не налажылася яна яшчэ да такой работы.

налажыць​1, ✂; зак.

  1. Палажыць зверху, паверх чаго-н.

    • Н. зверху пліту.
    • Н. гіпс.

  2. Зрабіць якую-н. памету, запіс, знак.

    • Н. рэзалюцыю.
    • Н. свой адбітак на што-н. (перан. пакінуць след, адбітак на кім-н.).

  3. што і чаго. Кладучы, напоўніць чым-н.

    • Н. воз сена.

  4. Падвергнуць чаму-н., што абазначана назоўнікам.

    • Н. штраф.
    • Н. спагнанне.

◊

  • Налажыць галавой (разм.) — прапасці, загінуць.

  • Налажыць лапу (руку) на што (разм.) — захапіць што-н., падпарадкаваць сабе.

|| незак. накладваць, ✂.

|| наз. налажэнне, ✂.

налажыць​2, ✂; зак. (разм.).

Прывучыць каго-н. да чаго-н.

  • Н. хлопца на добрае.

наламаць, ✂; зак.

  1. чаго. Зламаць нейкую колькасць чаго-н., паламаць.

    • Н. галля.

  2. Зламаць не да канца, надламаць.

    • Н. галінку.

  3. перан. каго. Схіліць, прывучыць да чаго-н. (разм.).

    • Н. унука на сталярства.

◊

  • Наламаць руку на чым (разм.) — набыць вопыт у якой-н. справе.

|| незак. наломліваць, ✂ і наломваць, ✂.

налапатаць, ✂; зак. (разм.).

Нагаварыць абы-чаго без толку.

налатаць, ✂; зак. (разм.).

Залатаць што-н.

налаташыць, ✂; зак. (разм.).

Нарваць без разбору, псуючы і спусташаючы.

  • Н. агуркоў.
  • Н. гароху.

|| незак. налатошваць, ✂.