Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

дама, ✂, ж.

  1. Жанчына з інтэлігенцкіх, звычайна забяспечаных колаў.

    • Свецкая д.
  2. У адносінах да замежных жанчын: форма ветлівага звароту.

    • Дамы і панове!
  3. Жанчына, якая танцуе ў пары з кавалерам.

    • Кавалеры запрашаюць дам.
  4. Ігральная карта з відарысам жанчыны.

    • Чырвовая д.

◊

  • Дама сэрца — каханая жанчына.

|| памянш. дамачка, ✂.

|| прым. дамскі, ✂.

дамавік, ✂, м.

У славянскай міфалогіі: добры або злы дух, што жыве ў доме.

дамавіна, ✂, ж.

Спецыяльная доўгая скрыня з дошак, у якую кладуць нябожчыка; труна.

  • Д. павольна плыла на плячах жывых.

◊

  • Хоць у дамавіну кладзі (разм.) — пра схуднелага, хваравітага чалавека.

|| прым. дамавінны, ✂.

дамавы, ✂.

  1. Тое, што і дамавік.

  2. Які мае адносіны да дома (у 1 знач.).

    • Д. камітэт.

◊

  • Дамавая кніга — кніга для рэгістрацыі жыхароў якога-н. дома.

дамагчыся, ✂; зак.

Шляхам настойлівых намаганняў дабіцца пэўнай мэты.

  • Д. свайго.

|| незак. дамагацца, ✂.

дамалоткі, ✂, н. (разм.).

Завяршэнне малацьбы.

  • Спраўляць д.

дамарослы, ✂.

  1. Вырашчаны дома, у сваёй гаспадарцы.

    • Д. тытунь.
  2. перан. Пасрэдны, які навучыўся чаму-н. саматугам.

    • Д. майстар.

|| наз. дамаросласць, ✂.

дамасед, ✂, м.

Чалавек, які любіць сядзець дома, мала бывае на людзях.

  • Ён апошнія гады зрабіўся дамаседам.

|| ж. дамаседка, ✂.

|| прым. дамаседскі, ✂.

дамастрой, ✂, м. (гіст.).

Патрыярхальна-суровы і косны сямейна-бытавы ўклад жыцця (паводле назвы старога рускага звода жыццёвых правіл).

|| прым. дамастроеўскі, ✂.

  • Дамастроеўскія норавы.

дамачадцы, ✂, м. (уст.).

Члены сям’і, а таксама людзі, якія жывуць у чыёй-н. сям’і на правах яе членаў.

  • Ён прыехаў з усімі сваімі чадамі і дамачадцамі.