Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

распор, ✂, м. (спец.).

У збудаваннях і канструкцыях: ціск, які пашыраецца ў гарызантальным напрамку пад уздзеяннем сіл, якія дзейнічаюць у вертыкальным напрамку.

|| прым. распорны, ✂.

распорак, ✂, м.

Фасонны разрэз у верхнім адзенні; распорка.

  • Фрэнч з распоркамі ззаду.

распорвацца, ✂; незак.

Тое, што і пароцца ​2.

распорка, ✂, ж.

  1. Брус, планка для надання ўстойлівасці часткам збудаванняў, для захавання чаго-н. у пэўным становішчы.

    • Р. для лыжаў.
  2. Тое, што і разрэз, распорак.

    • На ім быў кароткі кажушок з аблямаванай распоркай ззаду.
  3. Разарванае па шву месца.

    • Яго шапка была скрозь з распоркамі.

|| прым. распорачны, ✂.

распоўзлы, ✂ (разм.).

Які страціў пэўныя абрысы, форму.

  • Р. памідор.

|| наз. распоўзласць, ✂.

расправа, ✂, ж.

Жорсткае прымяненне фізічнай сілы да каго-н. з мэтай пакарання, прымусу да чаго-н.

  • Кулачная р.
  • Учыніць расправу.

расправіцца​1, ✂; зак.

  1. Учыніць расправу на кім-н., жорстка пакараць каго-н.

    • Р. са злачынцамі.
  2. перан., з кім-чым. Управіцца з чым-н., паспець скончыць што-н. (разм.).

    • Р. з сенам.

|| незак. распраўляцца, ✂.

расправіцца​2, ✂; зак.

Разгладзіцца, зрабіцца роўным; выпраміцца.

  • Складкі на спадніцы расправіліся.

|| незак. распраўляцца, ✂.

расправіць, ✂; зак.

  1. Разгладзіць, зрабіць роўным, выпраміць.

    • Р. абрус на стале.
  2. Напружыўшы мышцы, выпрастаць (часткі цела).

    • Р. плечы.

◊

  • Расправіць крылы — праявіць рашучасць, веру ў сябе.

|| незак. распраўляць, ✂.

|| наз. распраўка, ✂.

распрадаць, ✂; зак.

Прадаць усё па частках многім.

  • Р. маёмасць.

|| незак. распрадаваць, ✂.

|| наз. распрадажа, ✂ і распродаж, ✂.

|| прым. распрадажны, ✂.