се́яць, се́ю, се́еш, се́е; сей; се́яны; незак. што.
1. і без дап. Раскідваць насенне на падрыхтаваную для сяўбы глебу.
С. пшаніцу.
2. перан. Распаўсюджваць сярод людзей якія-н. думкі, настрой і пад. (высок.).
С. разумнае, добрае, вечнае.
С. веру ў лепшае жыццё.
3. Тое, што і прасейваць.
С. муку.
4. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Пра дробны дождж, снег: ісці.
Цэлую раніцу сеяў дождж.
5. Засяваць (якую-н. плошчу зямлі; разм.).
С. поле пад лесам.
|| зак. пасе́яць, -се́ю, -се́еш, -се́е; -се́й; -се́яны (да 1 і 2 знач.).
|| наз. се́янне, -я, н. і пасе́ў, -се́ву, м. (да 1 знач.).
Сеянне дрэнных чутак.
Сеянне мукі.
Пасеў азімых закончаны.
сёдзельнік, -а, мн. -і, -аў, м.
Майстар, які робіць сёдлы.
|| прым. сёдзельніцкі, -ая, -ае.
сёе-то́е, сяго́-таго́, займ. неазнач., н.
1. Нешта, некаторыя рэчы, нямногае.
Узяць з сабой сёе-тое.
2. Штосьці, што не жадаюць называць.
Распытаць пра сёе-тое.
сёй-то́й, сяго́-таго́, займ. неазнач., м. (разм.).
1. Некаторыя, нямногія людзі.
Сёй-той не прыехаў на сустрэчу.
2. Нехта (каго не жадаюць называць).
Неабходна папярэдзіць сяго-таго.
сёлета, прысл.
У гэтым годзе, гэты год.
С. ўнучак у школу пойдзе.
сёмга, -і, ДМ -мзе, ж.
Каштоўная прамысловая рыба сямейства ласасёвых з мясам ружовага колеру.
|| прым. сёмгавы, -ая, -ае.
Сёмуха, -і, ДМ -мусе, ж.
Адно са свят праваслаўнай царквы, якое святкуецца ў пяцідзясяты дзень (праз сем тыдняў) пасля Вялікадня.
сёмы, -ая, -ае.
1. гл. сем.
2. ж. Які атрымліваецца пры дзяленні на сем.
Сёмая частка.
3. у знач. наз. сёмая, -ай, ж. Сёмая частка чаго-н.
Адна сёмая.
сёння, прысл.
1. У гэты дзень.
С. паеду ў Полацк.
2. перан. Цяпер.
С. студэнт, а заўтра настаўнік.
3. у знач. наз., нескл., н. Цяперашні дзень.
На с. ўзяла білеты ў кіно.
На с. (перан.: у дадзены момант). Наша с. (перан.: цяперашняе жыццё).
◊
Не сёння, дык заўтра; не сягоння — заўтра (разм.) — вельмі хутка, у бліжэйшы час.
|| прым. сённяшні і сяго́нняшні, -яя, -яе.
На с. дзень (на сёння).
◊
Жыць сённяшнім днём — не думаючы пра будучае.