Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

размяняцца, ✂; зак.

  1. Памылкова абмяняўшыся чым-н. падобным, аднародным, зрабіць размен.

    • Р. шапкамі.
  2. У шахматнай гульні: зрабіць размен фігур.

    • Р. сланамі.
  3. Зрасходаваць свае сілы, здольнасці на дробныя справы.

    • Р. на дробязі.
  4. Пра тых, хто жыве разам: раз’ехацца, падзяліўшы агульную жылую плошчу.

|| незак. разменьвацца, ✂.

|| наз. размен, ✂.

  • Р. фігур у шахматнай гульні.

размяняць, ✂; зак.

  1. Абмяняць адны грашовыя купоны або манеты на больш дробныя ў адпаведнай колькасці.

    • Р. сто рублёў.
    • Р. пяты дзесятак (перан. пра ўзрост: ужо споўнілася сорак).
  2. Абмяняць каго-, што-н. на другое падобнае або на другога падобнага.

    • Р. кватэру.
    • Р. палонных.

|| незак. разменьваць, ✂.

|| наз. размен, ✂.

|| прым. разменны, ✂.

  • Р. аўтамат (для размену манет).
  • Разменныя манеты (дробныя, для размену).

размясіць, ✂; зак.

Перамяшаўшы, размяць (што-н. густое, вязкае).

  • Р. цеста.

|| незак. размешваць, ✂.

|| наз. размешванне, ✂ і размеска, ✂.

|| прым. размесачны, ✂.

размясціцца, ✂; зак.

Заняць месца; уладкавацца.

  • Р. па вагонах.
  • Р. на кватэры.

|| незак. размяшчацца, ✂.

|| наз. размяшчэнне, ✂.

размясціць, ✂; зак.

  1. Расставіць або разлажыць у пэўным парадку, даць кожнаму месца.

    • Р. пасажыраў у вагоне.
    • Р. тавары на паліцах.
  2. Размеркаваць паміж многімі.

    • Р. латарэйныя білеты.

|| незак. размяшчаць, ✂.

|| наз. размяшчэнне, ✂.

размяцца, ✂; зак.

  1. Стаць мяккім (ад сціскання, расцірання).

    • Воск размяўся.
  2. перан. З дапамогай якіх-н. рухаў прывесці цела ў стан фізічнай бадзёрасці (разм.).

    • Р. пасля сну.

|| незак. размінацца, ✂.

|| наз. размінка, ✂.

|| прым. разміначны, ✂.

  • Разміначная дарожка.

размяць, ✂; зак.

  1. гл. мяць.

  2. перан. Рухамі прывесці цела ў стан фізічнай бадзёрасці (разм.).

    • Р. ногі.

|| незак. размінаць, ✂.

|| наз. размінка, ✂.

размяшаць, ✂; зак.

Прыгатаваць што-н. шляхам размешвання лыжкай, мешалкай і пад.

  • Р. цукар у шклянцы чаю.

|| незак. размешваць, ✂.

|| наз. размешванне, ✂.

разна...

Першая частка складаных слоў; ужыв. замест «розна...», калі націск у другой частцы падае на першы склад, напр. разназначны, разнаколерны.

разнабой, ✂, м.

Адсутнасць узгодненасці, зладжанасці, адзінства ў чым-н.

  • Ліквідаваць р. у працы.
  • Р. у правапісе.

|| прым. разнабойны, ✂.