Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Прадмова ∙ Скарачэнні ∙ Кніга ў PDF/DjVu

ТЭ́ЙСЕРА—ТО́РНКВІСТА ЛІ́НІЯ, Тэйсера—Торнквіста зона,

краявое шво Усходне-Еўрапейскай платформы. Адмяжоўвае Заходне-Еўрапейскую маладую платформу ад Балтыйска-Прыднястроўскай зоны перыкратонных прагінаў на З стараж. Усх.-Еўрапейскай платформы. Складаецца з серыі глыбінных (мантыйных) разломаў, уваходзіць у больш працяглы Дабруджска-Паўночнаморскі лініямент зямной кары.

т. 16, с. 106

ТЭЙТЭЛЬБО́ЙМ (Teitelboim) Валодзя (н. 19.3.1916, г. Чыльян, Чылі),

чылійскі пісьменнік, грамадскі дзеяч. Скончыў юрыдычны ф-т ун-та Чылі (1938). У 1961—65 чл. палаты дэпутатаў, з 1965 сенатар. З 1973 у эміграцыі. Дэбютаваў гіст. нарысам «Заранак капіталізму і заваяванне Амерыкі» (1943). У раманах «Сын салетры» (1952), «Насенне на пяску» (1957), «Унутраная вайна» (1979) тэмы рабочага руху, існавання людзей ва ўмовах канцлагера, супрацьстаяння чылійцаў дыктатуры. Аўтар літ.-крытычных прац «Чалавек і чалавек» (1969, з гісторыі рус. і сав. л-ры), «Нэруда» (1984), публіцыстыкі, у т. л. кн. «Чылі: барацьба працягваецца» (1976).

Тв.:

Рус. пер. — Семя на песке. М., 1959;

Снова о событиях в Чили. М., 1977;

Чили: борьба продолжается. М., 1979;

Внутренняя война. М., 1982;

Неруда. М., 1988.

Літ.:

Кутейщикова В.Н. Роман Латинской Америки в XX в. М., 1964.

Е.​А.​Лявонава.

т. 16, с. 106

ТЭ́ЙТЭМ, Тэтам,

Татум (Tatum) Эдуард (14.12.1909, г. Боўлдэр, ЗША — 5.11.1975), амерыканскі вучоны ў галіне біяхіміі і генетыкі. Чл. Нац. АН ЗША (1952). Д-р біяхіміі (1934). Скончыў Вісконсінскі ун-т (1931). У 1937—45, 1948—56 у Станфардскім і Іельскім (1945—48) ун-тах (з 1946 праф.). З 1957 праф. Ракфелераўскага ін-та мед. даследаванняў у Нью-Йорку. Разам з Дж.У.Бідлам (1944) распрацаваў канцэпцыю: адзін ген вызначае структуру аднаго ферменту. Гэта канцэпцыя стала асновай біяхім. генетыкі. Разам з Дж.Ледэрбергам (1947) адкрыў у бактэрый генет. рэкамбінацыю. Нобелеўская прэмія 1958 (з Бідлам і Ледэрбергам).

В.​Ф.​Ермакоў.

Э.Тэйтэм.

т. 16, с. 107

ТЭЙФ Майсей Саламонавіч (4.9.1904, Мінск —23.12.1966),

яўрэйскі пісьменнік. Вучыўся ў БДУ, скончыў 2-і Маскоўскі ун-т (1933). У 1961—64 супрацоўнік час. «Савеціш Геймланд» («Савецкая Радзіма»). Друкаваўся з 1920. У кнігах «Вершы і паэмы» (1933), «Пралетарка, сястра мая» (1935), «Смерць або перамога» (1936) і інш. падзеі грамадз. вайны, тэмы барацьбы народаў супраць ням. фашызму, памяці пра вайну. Пісаў пра Беларусь (вершы «Беларусь», «Палессе», «Лявоніха», «Калі ласка», «Беларускі вакзал»), верш «Добры сусед» прысвяціў Я.​Купалу. На бел. мову яго асобныя вершы пераклаў А.​Зарыцкі.

Тв.:

Рус. пер. — Избранное. М., 1958;

Рукопожатие. М., 1964;

Песнь о братьях. М., 1981.

т. 16, с. 107