Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

нейкі, ✂, займ.

  1. Невядома які, незнаёмы.

    • Н. прыезджы цябе чакае.
  2. Да некаторай ступені падобны, нагадвае каго-, чаго-н.

    • Ён сапраўды н. дзівак.
  3. Тое, што і які-небудзь (разм.).

    • Нейкая пастанова павінна быць прынята.
  4. Які не заслугоўвае ні ўвагі, ні павагі.

    • Н. блазнюк бярэцца ўсіх павучаць.
  5. Не вызначаны дакладна (пра час, тэрмін, колькасць чаго-н.).

    • Н. час сябры ішлі моўчкі.

нейлон, ✂, м.

Сінтэтычнае штучнае валакно, а таксама тканіна з такога валакна.

|| прым. нейлонавы, ✂.

неймаверны, ✂.

  1. Вельмі вялікі, надзвычайны.

    • Н. мароз.
  2. Такі, які цяжка сабе ўявіць; немагчымы.

    • Н. шум.
  3. Непраўдападобны.

    • Н. выпадак.

|| наз. неймавернасць, ✂.

нейра...

Першая частка складаных слоў са знач.:

  1. які мае адносіны да нервовай сістэмы, да нерваў (у 1 знач.), напр. нейраанатомія, нейрапсіхалогія, нейрасакрэцыя, нейрафізіялогія, нейрахірургія;
  2. які мае адносіны да нервовых клетак, напр. нейравірусны, нейрагенетыка, нейраэпітэлій.

нейрахірург, ✂, м.

Спецыяліст па нейрахірургіі.

нейрахірургія, ✂, ж.

Раздзел медыцыны, які займаецца захворваннямі нервовай сістэмы і іх хірургічным лячэннем.

|| прым. нейрахірургічны, ✂.

нейрон, ✂, м. (спец.).

Клетка, здольная выпрацоўваць нервовыя імпульсы і перадаваць іх іншым клеткам.

нейтралізаваць, ✂; зак. і незак.

Зрабіць (рабіць) нейтральным (у 1 і 3 знач.).

  • Н. чый-н. уплыў.
  • Н. раствор.

|| наз. нейтралізацыя, ✂.

нейтралітэт, ✂, м.

  1. Міжнародна-прававое становішча дзяржавы, якая не прымае ўдзелу ў вайне, што вядзецца паміж іншымі краінамі і захоўвае з імі мірныя адносіны, не ўваходзіць у ваенна-палітычныя блокі.

    • Захоўваць н.
  2. перан. Неўмяшанне ў чужыя спрэчкі, у барацьбу паміж двума бакамі.

○

  • Пазітыўны нейтралітэт — знешнепалітычны курс шэрагу дзяржаў, якія ў мірны час не ўступаюць у ваенныя саюзы, актыўна ўдзельнічаюць у барацьбе за мір.

нейтральны, ✂.

  1. Які захоўвае нейтралітэт у адносінах да дзяржаў, што ваююць.

    • Нейтральная краіна.
  2. перан. Які не становіцца на чый-н. бок (у палітычнай барацьбе, спрэчках і пад.).

    • Заняць нейтральную пазіцыю.
  3. Які не дае ні шчолачнай, ні кіслай рэакцыі (спец.).

    • Н. раствор.
  4. Які не аказвае ні шкоднага, ні карыснага дзеяння.

    • Нейтральныя рэчывы.
    • Нейтральныя лякарствы.

○

  • Нейтральная зона (паласа), нейтральныя воды — такія, на якіх, згодна з пагадненнем, не павінны весціся ваенныя дзеянні, размяшчацца ваенныя сілы.

|| наз. нейтральнасць, ✂.