Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя
бвгдежзйклмнпрстфхцчшюя

устрыманы, ✂.

Які ўмее ўстрымлівацца, пазбягае празмернасцей.

|| наз. устрыманасць, ✂.

устрымацца, ✂; зак.

Стрымаць сябе, адмовіцца ад якога-н. дзеяння.

  • У. ад спіртных напіткаў.
  • У. пры галасаванні (не галасаваць ні за, ні супраць).

|| незак. устрымлівацца, ✂.

|| наз. устрыманне, ✂.

уступ​1, ✂, м.

Частка чаго-н., якая ўтварае ступень, выемку.

  • У. катлавана.
  • Уступы гор.

уступ​2, ✂, м.

Пачатковая частка чаго-н., уводзіны да чаго-н.

  • У. да манаграфіі.
  • Аркестравы ў. да оперы.

уступальны, ✂.

У граматыцы: які выражае ўступку, дапушчэнне, процілеглую ўмову.

  • У. злучнік.
  • У. даданы сказ.

уступісты, ✂ (разм.).

Які мае ўступы ​1.

  • У. бераг.
  • Уступістая вежа.

|| наз. уступістасць, ✂.

уступіцца, ✂; зак.

Узяць пад ахову каго-, што-н.

  • У. за пакрыўджанага.
  • У. за чые-н. інтарэсы.

|| незак. уступацца, ✂.

уступіць​1, ✂; зак.

  1. Увайсці, уехаць куды-н.

    • Войскі ўступілі ў горад.

  2. Стаць членам, дзеячам, удзельнікам чаго-н.

    • У. у прафсаюз.
    • У. у калгас.

  3. Пачаць рабіць што-н. або прыйсці ў які-н. стан (у адпаведнасці са знач. наступнага наз.).

    • У. у бой.
    • У. у спрэчку.
    • У. у шлюб.
    • У. у законную сілу.
    • Новы завод уступіў у строй.

  4. Стаць нагой у што-н.

    • У. у лужыну.

  5. Ступіць на каго-, што-н.

    • У. на нагу.

|| незак. уступаць, ✂.

|| наз. уступленне, ✂.

уступіць​2, ✂; зак.

  1. Добраахвотна адмовіцца на карысць іншага.

    • У. свае пазіцыі.
    • У. месца.
    • У. дарогу каму-н.

  2. Пайсці на ўступкі, згадзіцца з чым-н.

    • У. просьбам.

  3. Аказацца горшым за каго-, што-н. у якіх-н. адносінах.

    • Ён нікому не ўступіць у храбрасці.
    • Яго веды не ўступяць вашым.

  4. Прадаць або, прадаючы, аддаць дзешавей.

    • У. рэч за пяцьдзесят тысяч рублёў.

|| незак. уступаць, ✂.

|| наз. уступка, ✂.

уступка, ✂, ж.

  1. гл. уступіць ​2.

  2. Адказ ад чаго-н. на карысць іншага.

    • Ісці на ўступкі.

  3. перан. Кампраміснае рашэнне, паслабленне ў чым-н.

    • Зрабіць уступку традыцыі.

  4. Скідка з назначанай цаны.

    • Прадаць тавар з уступкай.