Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

шахіншах, ✂, м.

Тытул персідскага шаха (літаральна: цар цароў), а таксама асоба, якая насіла гэты тытул.

|| прым. шахіншахскі, ✂.

шахіня, ✂, ж.

Жонка шаха ​1.

шахматы, ✂.

  1. Гульня белымі і чорнымі фігурамі і пешкамі на дошцы ў 64 клеткі, якая заключаецца ў тым, што кожны з двух партнёраў імкнецца аб’явіць мат 1 каралю саперніка, а таксама адпаведны від спорту.

    • Гуляць у ш.
    • Першынство свету па шахматах.
  2. Фігуры і пешкі для такой гульні.

    • Дарожныя ш.

|| прым. шахматны, ✂.

  • Ш. гурток.

шахматыст, ✂, м.

Ігрок у шахматы.

  • Турнір шахматыстаў.

|| ж. шахматыстка, ✂.

|| прым. шахматысцкі, ✂.

шахрай, ✂, м. (разм. пагард.).

Чалавек, які любіць пажывіцца за кошт іншых, жулік.

|| ж. шахрайка, ✂.

|| прым. шахрайскі, ✂.

шахрайства, ✂, н.

Учынкі шахрая, жульніцтва.

шахта, ✂, ж.

  1. Вертыкальная ці нахіленая горная выпрацоўка, якая мае непасрэдны выхад на паверхню (цяпер прынята называць шахтавым ствалом).

    • Спускацца ў шахту.
  2. Горнапрамысловае прадпрыемства, якое вядзе падземную здабычу карысных выкапняў; месца здабычы іх.

    • Працаваць у шахтах.
  3. Вертыкальная падоўжаная поласць у некаторых прамысловых канструкцыях (спец.).

    • Ліфтавая шахта.

|| прым. шахтавы, ✂.

  • Шахтавая печ (вертыкальная металургічная печ, якая загружаецца зверху).

шахцёр, ✂, м.

Горнарабочы, які працуе ў шахце.

|| ж. шахцёрка, ✂.

|| прым. шахцёрскі, ✂.

шацёр, ✂, м.

  1. Лёгкае пераноснае жыллё з тканіны, скуры і пад., якое будуецца звычайна ў форме конуса.

  2. Высокі пірамідальны чатырохгранны ці васьмігранны дах (цэркваў, званіц, вежаў і пад.; спец.).

|| прым. шатровы, ✂.

  • Ш. навес.

шація, ✂, ж. (разм. пагард.).

Кампанія, група людзей.

  • Цягаецца тут усякая ш.