пране́сціся, -ясу́ся, -ясе́шся, -ясе́цца; -ясёмся, -есяце́ся, -ясу́цца; -ёсся, -е́слася; -ясіся; зак.
1. Хутка праехаць, прабегчы і пад. куды-н. або міма каго-, чаго-н.
Міма нас пранеслася легкавая машына.
Маланкай пранеслася здагадка (перан.: імгненна ўзнікла, прамільгнула).
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Хутка прайсці, мінуць.
Дзяцінства пранеслася.
3. (1 і 2 ас. не ўжыв.), перан. Хутка распаўсюдзіцца.
Хутка пранеслася чутка.
|| незак. прано́сіцца, -о́шуся, -о́сішся, -о́сіцца.
праніза́ць, -іжу́, -іжаш, -іжа; -іза́ны; зак.
1. каго-што. Тое, што і праткнуць.
П. штыком.
Страх пранізаў каго-н. (перан.). П. поглядам (перан.: хутка і пільна глянуць на каго-н.).
2. каго-што. Пранікнуць унутр каго-, чаго-н., праз што-н. (перан.).
Холад пранізаў усё цела.
Прамені сонца пранізалі галіны дрэў.
3. што. Правесці які-н. час, ніжучы што-н.
Цэлы вечар пранізала каралі.
|| незак. прані́зваць, -аю, -аеш, -ае (да 1 і 2 знач.).
прані́злівы, -ая, -ае.
1. Рэзкі на слых.
П. свіст.
Пранізліва (прысл.) крыкнуць.
2. Пра погляд: востры, пільны.
3. Пра вецер, холад, боль і пад.: моцны, рэзкі, які наскрозь пранізвае.
|| наз. прані́злівасць, -і, ж.
пра́нік, -а, мн. -і, -аў, м.
Плоскі драўляны брусок з ручкай для выбівання бялізны пры мыцці ці абівання, абмалоту лёну і пад.
праніка́льны, -ая, -ае (кніжн.).
Які прапускае праз сябе што-н.
П. для электрычнасці.
|| наз. праніка́льнасць, -і, ж.
прані́клівы, -ая, -ае.
1. Які глыбока і правільна разгадвае, разумее што-н.; здагадлівы, прадбачлівы.
П. чалавек.
2. Назіральны, пільны.
П. погляд. П. розум.
3. Які змяшчае ў сабе глыбіню пачуццяў, праўдзівы, шчыры.
Праніклівыя радкі верша.
|| наз. прані́клівасць, -і, ж.
пранікне́нне, -я, н.
1. гл. пранікнуць.
2. Пранікнёнасць, глыбокая шчырасць (кніжн.).
Гаварыць з пранікненнем.
пранікнёны, -ая, -ае (кніжн.).
1. 3 вялікім унутраным пранікненнем, хвалююча шчыра.
Пранікнёная прамова.
2. Тое, што і праніклівы (у 2 знач.).
Пранікнёныя вочы.
|| наз. пранікнёнасць, -і, ж.
прані́кнуцца, -нуся, -нешся, -нецца; -ніся; зак., чым.
Напоўніцца, ахапіцца якім-н. пачуццём, думкай і пад.
П. пачуццём адказнасці.
|| незак. праніка́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца.
прані́кнуць, -ну, -неш, -не; -нік, -кла; -ні; зак., у што.
1. Трапіць, прабрацца куды-н. усярэдзіну, дасягнуць чаго-н.
Святло пранікла ў пакой.
П. у хату.
2. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Распаўсюдзіцца дзе-н., трапіўшы куды-н., стаць вядомым.
Звесткі праніклі ў друк.
3. Зразумець, разгадаць, углыбіўшыся, унікшы ў што-н.
П. у псіхалогію чалавека.
|| незак. праніка́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. пранікне́нне, -я, н.