Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

нааба́пал,

1. прыназ. з Р. Спалучэнне з прыназоўнікам «наабапал» выражае прасторавыя адносіны: указвае на размяшчэнне з абодвух бакоў каго‑, чаго‑н. Ельнік цягнуўся наабапал чыгункі. □ Наабапал сцежкі чорнымі пластамі ляжалі скібы тлустай зямлі. Васілёнак. Прыгожа павіваюцца дарожкі ў полі, гэтыя красёнцы людскога клопату і працы, а наабапал іх нахіляецца жыта. Колас.

2. у знач. прысл. З абодвух бакоў. Наабапал старыя могілкі пазарасталі рутаю, чаб[а]ром і мятаю. Мурашка.

наабво́рваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Абараць плугам або акучнікам вялікую колькасць чаго‑н.

наабгаблёўваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Нагабляваць вялікую колькасць чаго‑н. Наабгаблёўваць дошак.

наабганя́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе; зак., чаго.

Абараць акучнікам вялікую колькасць чаго‑н. Наабганяць бульбы.

наабго́н, прысл.

Абл. Навыперадкі. Снег растане, і ў душных туманах Пабягуць наабгон ручайкі. Гаўрусёў.

наабдзіра́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Надраць вялікую колькасць чаго‑н. Наабдзіраць кары. □ Раз [Юрка і Юзік] падышлі да Алеся: — Алесь, дай мы наабдзіраем з гэтага галля калматага моху. Чорны.

наабіва́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Абабіць вялікую колькасць чаго‑н. Пахла альховае лісце, яго наабіваў ля ракі вецер. Пташнікаў.

наабіра́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

1. Абіраючы, сабраць у нейкай колькасці. Наабіраць кош яблык.

2. Нааблупліваць, наабрэзваць у нейкай колькасці. [Маці] ужо наабірала бульбы, перамыла яе і перакладвае дровы ў печы. Кудравец.

наабкало́чваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Абкалаціць многа чаго‑н. Наабкалочваць груш з дрэва.

наабко́пваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак., чаго.

Абкапаць вялікую колькасць чаго‑н.