дзячо́к, -чка́, мн. -чкі́ і -чко́ў, м.
Тое, што і дзяк.
дзячы́ха, -і, ДМ -чы́се, мн. -і, -чы́х, ж. (разм.).
Жонка дзяка.
для, прыназ. з Р.
1. Выражае аб’ектныя адносіны:
а) ужыв. пры абазначэнні асобы ці прадмета, у адносінах да якіх мае значэнне тая ці іншая з’ява, падзея і пад.
Для яго гэта лёгкая справа.
Для свайго часу гэта было дасягненнем;
б) ужыв. пры абазначэнні неадпаведнасці, несуразмернасці якой-н. з’явы, падзеі.
Ён занадта вопытны для сваіх гадоў.
Вельмі непрыдатнае адзенне для хатняй работы;
в) ужыв. пры абазначэнні асобы ці прадмета, якім што-н. робіцца, прызначаецца.
Жыць для дачкі.
2. Выражае мэтавыя адносіны, указвае на прызначэнне або мэту чаго-н.
Падручнікі для дзяцей.
Вядро для вады.
Усё для перамогі.
днець, дне́е; безас., незак.
Займацца на дзень; світаць.
На дварэ днела.
днём, прысл.
У дзённы час, удзень.
Д. ішла падрыхтоўка да спектакля.
◊
Днём з агнём (не знайсці) (разм.) — пра што-н. далёка закінутае, схаванае.
днёўка, -і, ДМ -ёўцы, мн. -і, -ёвак, ж.
Адпачынак днём пасля начнога пераходу.
Спыніцца на днёўку.
дні́шча, -а, мн. -ы, дні́шч і -аў, н.
Дно бочкі або пласкадоннага судна.
Д. чоўна.
дно, дна, мн. дны, дноў, н.
1. Грунтавая паверхня пад вадой.
Д. возера.
Пайсці на дно.
2. Ніжняя частка паглыблення, катлавана, рова і пад.
Д. ямы.
3. Ніз пасудзіны, скрынкі, судна.
На самым дне бочкі.
4. перан. Глыбінная частка чаго-н.
На дне памяці.
5. перан. Асяроддзе дэкласаваных, заняпалых людзей.
Д. грамадства.
◊
Да дна — да канца, цалкам і поўнасцю.
На дне душы — унутрана, употайкі, падсвядома.
|| памянш. дне́чка, -а, мн. -і, -аў, н. (да 3 знач.) і до́нца, -а, мн. -ы, -аў, н. (да 3 знач.).
|| прым. до́нны, -ая, -ае (да 1 знач.).
дноачышча́льны, -ая, -ае.
Які служыць для ачысткі дна (у 1 знач.).
Дноачышчальныя работы.