Verbum

тон, ✂, м.

1. Гук пэўнай вышыні, які ўтвараецца перыядычнымі ваганнямі паветра; музычны гук у адрозненне ад шуму.

   • Узяць высокі т.

2. мн. Гукі сэрца, якое працуе, а таксама гукі, якія ўтвараюцца пры выстукванні ўнутраных органаў цела чалавека.

   • Чыстыя тоны сэрца.

3. Вышыня або сіла гучання голасу чалавека, які гаворыць.

   • Знізіць т.

4. Адценне мовы, яе гучанне.

   • Жартаўлівы т.
   • Рэзкі т.

5. Характар, стыль паводзін, жыцця.

   • Правілы добрага тону.

6. Колер, афарбоўка, а таксама адценне колеру, якое адрозніваецца ступенню яркасці.

   • Тканіна, афарбаваная ў спакойны т.
   • Цёплы т.
   • Светлы т.

◊

• У тон (пад тон) — 1) пра гармонію колераў, адценняў колеру; 2) у тым жа духу, стылі; 3) з тым жа настроем, з той жа інтанацыяй (гаварыць).

тона, ✂, ж.

Адзінка масы ў міжнароднай сістэме адзінак, роўная 1000 кілаграмаў.

○

• Рэгістравая тона — умоўная адзінка вымярэння ўнутранага аб’ёму транспартных марскіх суднаў, роўная 2,83 м​³.

тона-кіламетр, ✂, м. (спец.).

Адзінка грузаабароту, якая вылічаецца перавозкай 1 тоны грузу на 1 кіламетр.

тонка...

Першая частка складаных слоў са знач.:

• 1) тонкі (у 1 знач.), з тонкім (у 1 знач.), напр. тонкавалакністы, тонкадашчаны, тонкапрадзенне, тонкаслаёвы, тонкасцябловы;
• 2) тонкі (у 7 знач.), напр. тонкапсіхалагічны;
• 3) дробны (у 1 знач.), дробна... (у 1 знач.), напр. тонкаабмалочаны, тонказярністы, тонкакрышталічны, тонкапрасеяны, тонкапясчаны, тонкаразмолаты, тонкараспылены, тонкаструктурны;
• 4) тое, што і востра... (у 1 знач.), напр. тонказавостраны.

тонкасць, ✂, ж.

1. гл. тонкі.

2. Самыя дробныя дэталі, асаблівасці чаго-н.

   • Ведаць т. справы.
   • Не ўдавацца ў тонкасці.

тонкі, ✂.

1. Невялікі ў папярочным сячэнні, у абхваце.

   • Тонкія ніткі.
   • Тонкая тканіна.
   • Тонкія пальцы.
   • Тонкая бярозка.

2. Невялікі па шырыні, вузкі.

   • Тонкая рыска.

3. Пра гукі, голас: высокі.

   • Т. голас.

4. Пра твар, рысы твару: не грубы, прыгожа абрысаваны.

   • Тонкія рысы твару.

5. Складаны, выкананы з вялікай увагай, умела, па-мастацку.

   • Тонкая работа.
   • Тонкая разьба.

6. Пра смак, пах і пад.: вытанчаны, не рэзкі.

   • Т. водар кветак.

7. Пра розум, мысленне, гумар і пад.: гібкі, праніклівы, які схоплівае малапрыметнае.

   • Т. розум.
   • Тонкая крытыка.

8. Чуллівы, які ўспрымае самыя слабыя раздражненні (пра органы пачуццяў і іх дзейнасць).

   • Т. слых.

|| наз. тонкасць, ✂.

|| памянш. тоненькі, ✂ і танюсенькі, ✂.

тонмайстар, ✂, м.

Работнік радыё, кіно, тэатра, які ведае гукавым афармленнем спектакляў, радыёперадач і пад.

тонус, ✂, м.

1. Працяглае ўзбуджэнне нервовых цэнтраў і мышачных тканак, якое не суправаджаецца стомай і абумоўлівае пэўнае функцыяніраванне органаў.

   • Зніжаны т. сэрца (спец.).

2. Ступень жыццядзейнасці арганізма або асобных тканак.

   • Жыццёвы т.

тоня, ✂, ж.

1. Участак вадаёма, прызначаны для лоўлі рыбы закідным невадам.

2. Адзін закід невада, а таксама ўлоў ад аднаго закіду.

топка, ✂, ж.

Частка печы або катла, дзе спальваюць паліва.

• Т. паравоза.

|| прым. топачны, ✂.