Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

расстрэ́льваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да расстраляць.

расступа́цца, ‑аюся, ‑аешся, ‑аецца.

Незак. да расступіцца.

расступі́цца, ‑ступлюся, ‑ступішся, ‑ступіцца; зак.

1. Адступіўшы ў бакі, даць свабоднае месца, праход. Малодшыя вучні расступіліся і далі Міколу дарогу. Скрыпка. Натоўп раптам расступіўся, і да Колышава піхнулі .. чалавека. Мележ. // Аказацца размешчаным па баках. Апошні раз расступіўся лес, і перад вачамі настаўніка раскрылася шырокая круглая палянка, вясёлая і прыветная. Колас.

2. Шырока раскрыцца, разысціся ў бакі (пра зямлю, ваду і пад.). Пані Свідэрскай здалося, што пад ёю расступілася зямля і яна правальваецца ў бездань. Паслядовіч. Нёман злёгку здрыгануўся, вада расступілася і дала няшчаснаму хлопчыку месца ў халодных сваіх нетрах. Колас.

расстыкава́цца, ‑куюся, ‑куешся, ‑куецца; зак.

Правесці расстыкоўку, раз’яднацца.

расстыко́ўка, ‑і, ДМ ‑коўцы; Р мн. ‑ковак; ж.

Раз’яднанне, разлучэнне чаго‑н. стыкаванага. Расстыкоўка спадарожнікаў Зямлі.

рассу́джваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да рассудзіць (у 1 знач.).

рассудзі́ць, ‑суджу, ‑судзіш, ‑судзіць; зак.

1. каго. Разабраўшы абставіны, факты, устанавіць, хто правы, хто вінаваты. [Кулагін:] — Ніхто не паверыць, што ўсё робіцца без майго ведама. Ну, добра. Няхай нас з табой праўленне рассудзіць. Гаўрылкін.

2. з дадан. сказам і без дап. Падумаўшы, прыйсці да якой‑н. пэўнай думкі, рашэння; разважыць, рашыць. А кім быц[ь], сам рассудзіш сваёй добрай воляй. Колас. — Ды будзе не будзе пагоды, а дзён праз дзесяць трэба збірацца на касавіцу, — рассудзіў Хведар. Гартны.

рассука́ны, ‑ая, ‑ае.

Дзеепрым. зал. пр. ад рассукаць.

рассука́цца, ‑аецца і ‑сучацца; зак.

Развіцца, раскруціцца (пра што‑н. суканае, ссуканае). Дратва рассукалася.

рассука́ць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае і ‑сучу, ‑сучаш, ‑суча; зак.

Развіць, распусціць (што‑н. суканае, ссуканае).