Verbum

шчымлівы, ✂.

1. Які выклікае раздражненне, рэзкі боль.

   • Ш. пах.

2. Тупы, ныючы (пра боль).

3. Моцны, неадольны, які хвалюе.

   • Шчымлівае жаданне.

|| наз. шчымлівасць, ✂.

шчыпацца, ✂; незак.

1. Шчыпаць (у 1 знач.) каго-н. або шчыпаць адзін аднаго.

2. Тое, што і шчыпаць (у 2 знач.).

|| наз. шчыпанне, ✂.

шчыпаць, ✂; незак.

1. Зашчамляць да болю скуру пальцамі.

   • Ш. за лыткі.

2. Выклікаць адчуванне болю, свербу, пякоты і пад.

   • Мароз шчыпле шчокі.
   • Гарчыца шчыпле язык.
   • Крыўда шчыпала сэрца (перан. прыносіла душэўны боль.).

3. Зашчамляючы чым-н. (пальцамі, зубамі), аддзяляць.

   • Ш. вішні.
   • Конь шчыпаў траву.
   • Ш. валакно.

|| зак. абшчыпаць, ✂ і ашчыпаць, ✂.

|| аднакр. ушчыпнуць, ✂ і шчыпнуць, ✂.

|| наз. шчыпок, ✂.

|| наз. шчыпанне, ✂, абшчыпванне, ✂ і ашчыпванне, ✂.

|| прым. шчыпальны, ✂.

• Шчыпальная машына (у прадзільнай вытворчасці).

шчыпковы, ✂.

Пра музычныя інструменты: такі, з якога гукі здабываюцца шчыпком пальцаў або спецыяльнай цвёрдай пласцінкай.

• Шчыпковыя струнныя інструменты (арфа, гітара, гуслі, мандаліна і пад.).

шчыпцы, ✂.

Інструмент для сціскання, схоплівання ў выглядзе двух змацаваных на шарніры стрыжняў.

• Хірургічныя ш.
• Ш. для арэхаў.

|| прым. шчыпцовы, ✂.

шчыпчыкі, ✂.

Маленькія шчыпцы.

шчыраваць, ✂; незак. (разм.).

Дбайна, старанна, рупна рабіць што-н.; завіхацца каля чаго-н.

• Сяляне ўсё жыццё шчыруюць.
• Ш. на ўборцы сена.

|| наз. шчыраванне, ✂.

шчыры, ✂.

1. Які выражае сапраўдныя пачуцці, праўдзівы, адкрыты.

   • Ш. чалавек.
   • Шчырае прызнанне.
   • Гаварыць шчыра (прысл.).
   • Сказаць ад шчырага сэрца.

2. Задушэўны, інтымны.

   • Шчырая размова.

3. Сардэчны, душэўны.

   • Шчырая сяброўка.

4. Пазбаўлены прытворства.

   • Шчырае шкадаванне.

5. Старанны; верны, адданы, заўзяты.

   • Шчырая праца.
   • Ш. змагар за светлую будучыню.
   • Ш. следапыт.

6. Просты, даверлівы.

   • Ш. чалавек, усяму верыць.

7. Які складаецца з аднолькавых парод дрэў (пра лес, бор); без дамешак, прымесей.

   • Ш. бор.
   • Шчырае золата.

◊

• Шчырая праўда — сама праўда.

|| наз. шчырасць, ✂.

шчыт, ✂, м.

1. Прадмет старажытнай ручной зброі ў выглядзе круглаватай прамавугольнай плоскасці (з дрэва, металу і пад.) для засцярогі ад удараў, стрэл.

   • Са шчытом вярнуцца (перан. пераможцам; высок.).
   • На шчыце вярнуцца (перан. пераможаным; высок.).
   • Падняць на ш. каго-н. (перан. залішне расхваліць; высок.).

2. Агароджа, прыстасаванне ў выглядзе металічных пліт, збітых дошак і пад.

   • Ш. артылерыйскай гарматы.
   • Супрацьснежныя шчыты.

3. Франтон двухскатнага даху.

4. Вялікая мішэнь для артылерыйскай стральбы на моры (спец.).

5. Дошка, на якой змяшчаюцца прадметы для паказу, агляду.

   • Шчыты з дыяграмамі.
   • Ш. для насценгазеты.

6. Дошка, на якой зманціраваны вымяральныя і кантрольныя электрапрыборы.

   • Ш. кіравання.
   • Размеркавальны ш.

7. Верхняя рухомая частка пласціны для рэгулявання ўзроўню вады (спец.).

8. У будаўніцтве зборных канструкцый: гатовая частка сцяны, перакрыцця, загароды і пад.

9. Устройства для праходкі тунэля (спец.).

   • Праходка шчытом.

10. Прыстасаванне, на якім умацавана карзіна для гульні ў баскетбол (спец.).

|| памянш. шчыток, ✂.

|| прым. шчытавы, ✂.

шчытападобны, ✂.

Які мае форму шчыта.

• Шчытападобная залоза (залоза ўнутранай сакрэцыі).