Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

праставаты, (разм.).

Не вельмі разумны, недалёкі.

  • П. хлопец.

|| наз. праставатасць, .

прастагнаць, ; зак.

  1. Абазвацца стогнам.

    • Хворы голасна прастагнаў.
  2. Сказаць са стогнам.

    • Піць! — прастагнаў ранены.
  3. Правесці які-н. час стогнучы.

    • Хворы ўвесь вечар прастагнаў.

прастадушны, .

Няхітры і добры, наіўна-даверлівы.

  • П. чалавек.
  • Прастадушна (прысл.) усміхнуцца.

|| наз. прастадушнасць, .

прастак, , м. (разм.).

Тое, што і прасцяк.

|| памянш. прастачок, .

|| ж. прастачка, .

прастакваша, , ж.

Густое кіслае малако.

|| прым. прастаквашны, .

прастамоўе, , н.

Словы і граматычныя формы, уласцівыя вуснай народнай мове, якія выкарыстоўваюцца ў літаратурнай мове як стылістычны сродак для надання мове грубаватага зніжанага адцення.

|| прым. прастамоўны, .

прастарнець, ; незак.

Станавіцца больш прасторным.

|| зак. папрастарнець, .

  • У хаце цяпер папрастарнела (безас.).

прастаяць, ; зак.

  1. Правесці або прабыць які-н. час стоячы.

  2. Прабыць у бяздзейнасці, у прастоі.

    • Поезд прастаяў на раз’ездзе гадзіну.
  3. Праіснаваць, не разбураючыся.

    • Гэты дом прастаіць яшчэ доўга.

|| незак. прастойваць, .

прастой, , м.

Вымушаная бяздзейнасць (рабочай сілы, механізмаў), непрадбачны перапынак у рабоце.

  • Ліквідаваць лішнія прастоі тэхнікі.

|| прым. прастойны, .

прастол, , м.

  1. Трон манарха.

    • Узысці на п. (стаць манархам).
    • Сядзець на прастоле (царстваваць).
  2. Высокі стол, які стаіць пасярэдзіне царкоўнага алтара.

|| прым. прастольны, .

  • Прастольнае свята (у гонар святога, з імем якога звязана царква).