Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

ратава́ць, ‑тую, ‑туеш, ‑туе; незак., каго-што.

Пазбаўляць ад якой‑н. небяспекі, пагрозы, гібелі; берагчы. Ратаваць жыццё. □ [Жанчына] працягнула дзіця. — Людзі добрыя! Дарагія мае!.. Ратуйце дзіця!.. Вазьміце сына майго. Яны гоняцца за намі... Шамякін. [Зіна:] — Я прашу падняць шклянкі за таго, з кім мы білі акупантаў... Хто нас ратаваў харчамі ў блакаду. Грамовіч. // Хаваць, засцерагаць ад чаго‑н. непрыемнага, непажаданага. Ратаваць сена ад дажджу. □ Ад гарачыні не ратуе нават лес — ён стаіць узбоч дарогі, бы нежывы, цёмны, змораны, вялы. Сачанка.

•••

Няхай бог ратуе гл. бог.

рата́й, ‑я, м.

Уст. Араты. На сонцы пабліскваюць рэйкі. І хоць бы дзе след чалавечы. Нідзе ні ратая, ні жнейкі. Колас.

рата́йскі, ‑ая, ‑ае.

Уст. Які мае адносіны да ратая, уласцівы яму. Ратайская хата. Ратайская сіла.

рата́нг, ‑а, м.

Ліянападобная трапічная пальма.

[Малайск. rotan.]

ратані́я, ‑і, ж.

Кустовая расліна сямейства бабовых, у каранях якой маецца дубільная кіслата.

ратано́гія, ‑іх.

Атрад марскіх беспазваночных падкласа вышэйшых ракападобных.

ратапры́нт, ‑а, М ‑нце, м.

Друкарская машына малога фармату, заснаваная на афсетным прынцыпе друкавання.

[Англ. rotaprint.]

рата́тар, ‑а, м.

Апарат для капіравання рукапісаў, чарцяжоў, малюнкаў.

[Ад лац. rotare — круціць.]

рата́тарны, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да рататара, прызначаны для рататара. Рататарны вал. Рататарная папера.

ратаўні́к, ‑а, м.

Тое, што і ратавальнік.