Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

свістапляска, ✂, ж. (разм.).

Нястрыманае, бурнае праяўленне чаго-н. адмоўнага.

  • Пачалася с., якой свет не бачыў.

свістаць, ✂; незак.

  1. Утвараць свіст.

    • С. у свісток.
    • С. у пальцы.
    • Свішча паравоз.
  2. Ліцца з сілаю (пра вадкасць).

    • З крана свішча вада.
  3. перан. Не працаваць, гультаяваць (разм.).

    • Цэлы месяц свістала, а грады травой зараслі.

◊

  • Свістаць у кулак (разм. жарт.) — растраціўшыся, сядзець без грошай.

  • Вецер свішча ў кішэнях (разм. жарт.) — няма грошай.

  • Чортам свістаць (разм.) — вельмі злавацца,варожа адносіцца да каго-н.

|| аднакр. свіснуць, ✂.

свісток, ✂, м.

  1. Прыстасаванне, пры дапамозе якога ўтвараецца свіст.

    • Зрабіць с.
    • Міліцэйскі с.
  2. Свіст, які ўтвараецца пры дапамозе такога прыстасавання.

    • Ноччу раздаўся трывожны с.

|| прым. свістковы, ✂.

свістулька, ✂, ж. (разм.).

  1. Невялікі свісток з саломы, травы і пад.; пішчалка.

  2. Дзіцячая цацка — свісток.

свістун, ✂, м.

  1. Той, хто любіць свістаць.

  2. перан. Чалавек, які многа гаворыць, а робіць мала, які несур’ёзна адносіцца да справы; балбатун.

|| ж. свістуха, ✂.

свісцёлка, ✂, ж. (разм.).

  1. Духавы народны музычны інструмент у выглядзе дудкі, зроблены з дрэва або чароту.

  2. Тое, што і свістулька.

свісцячы, ✂, (спец.).

Які ўтвараецца пры праходжанні струменя паветра праз вузкую шчыліну ў месцы збліжэння пярэдняй часткі языка з верхнімі пярэднімі зубамі.

  • С. зычны гук.
  • Мяккі с. (наз.).

світа​1, ✂, ж.

Асобы, якія суправаджаюць якую-н. важную асобу.

  • С. караля.
  • Цэлая с. ходзіць за сястрой (перан. многа паклоннікаў, ухажораў).

|| прым. свіцкі, ✂.

  • С. афіцэр (у царскай Расіі: афіцэр світы цара).

світа​2, ✂, ж.

Доўгая сялянская верхняя вопратка з даматканага сукна.

|| прым. світавы, ✂.

світанак, ✂, м.

Тое, што і світанне.

|| прым. світанкавы, ✂.