Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

прасеяцца, ; зак.

  1. Ачысціцца, прайшоўшы праз сіта, рэшата.

  2. Пра сыпучае: прасыпацца праз што-н.

|| незак. прасейвацца, і прасявацца, .

|| наз. прасейванне, і прасяванне, .

прасеяць, ; зак.

  1. што і чаго. Ачысціць, прапускаючы праз сіта, рэшата.

    • П. муку.
  2. Правесці які-н. час, сеючы што-н.

|| незак. прасейваць, і прасяваць, .

|| наз. прасейванне, і прасяванне, .

прасёлак, , м.

Грунтавая дарога паміж невялікімі населенымі пунктамі.

|| прым. прасёлачны, і прасёлкавы, .

прасіцель, , м. (уст.).

Асоба, якая звяртаецца з просьбай, з прашэннем да каго-н. ці куды-н.

  • Прыём прасіцеляў.

|| ж. прасіцелька, .

|| прым. прасіцельскі, .

прасіцца, ; незак.

  1. Прасіць аб дазволе зрабіць што-н., адправіцца куды-н.

    • П. на каток.
  2. Пра дзяцей: прасіць дазволу адправіць натуральную патрэбу.

    • П. на гаршчок.
  3. Прасіць прабачэння, спагады, дапамогі і пад. (разм.)

    • — Адпусціце мяне, не мучце! — просіцца хлопчык.
  4. перан. Быць гатовым да чаго-н., вельмі прыдатным ля чаго-н. (разм.).

    • Пейзаж так і просіцца на палатно.

|| наз. папрасіцца, .

прасіць, ; незак.

  1. каго (што), чаго, аб кім-чым і з інф. Звяртацца да каго-н. з просьбай аб чым-н.

    • П. дапамогі.
    • П. літасці.
  2. каго (што) за каго (што), аб кім (чым). Клапаціцца аб кім-н., заступацца за каго-н.

    • П. за таварыша.
  3. Запрашаць, зваць.

    • П. гасцей за стол.
  4. Назначаць цану (разм.).

    • Колькі просіш за хату? (якая цана?).
  5. Жабраваць (уст.).

    • П. міласціну.

|| зак. папрасіць, .

праскакаць, ; зак.

  1. Прабегчы, праехаць наўскач, скачкамі якую-н. адлегласць, цераз што-н. або мінуўшы што-н.

    • Праскакалі коннікі.
  2. Правесці які-н, час скачучы.

праскварыцца, ; зак.

Стаць гатовым у выніку скварання.

  • Сала праскварылася.

|| незак. праскварвацца, .

праскварыць, ; зак.

  1. Скварачы, давесці да гатоўнасці.

    • П. сала.
  2. Правесці які-н. час, скварачы што-н.

    • Паўгадзіны праскварыла сала.

|| незак. праскварваць, .

праскочыць, ; зак.

  1. Хутка прабегчы міма чаго-н.

    • Каля нас праскочылі дзеці.
    • Поезд праскочыў паўстанак.
  2. Пранікнуць, хутка прабрацца куды-н. праз якія-н. перашкоды (разм.).

    • П. у дзверы.
  3. Лёгка прайсці, упасці праз якую-н. адтуліну.

    • Манета праскочыла ў шчыліну.

|| незак. праскакваць, .