Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

прагледзець, і праглядзець, ; зак.

  1. Аглядаючы, гледзячы, азнаёміцца з чым-н.

    • П. спектакль.
    • П. новую экспазіцыю.
  2. Бегла прачытаць.

    • П. часопіс.
  3. Гледзячы, не заўважыць, прапусціць.

    • П. памылку.
  4. перан. Не звярнуць належнай увагі, выпусціць з поля зроку (разм.).

    • За справамі прагледзелі (праглядзелі) сына.
  5. што і без дап. Правесці які-н. час, разглядаючы што-н., назіраючы за чым-н.

  • Усе вочы прагледзець (разм.) — углядаючыся, доўга чакаць каго-н.

|| незак. праглядаць, .

|| наз. прагляд, .

  • Калектыўны п. спектакля.
  • Аддаць рукапіс на п. каму-н.

праглынуць, ; зак.

Глытаючы, прапусціць праз глотку ў стрававод.

  • П. кавалак.
  • З мёдам і цвік праглынеш (прыказка).
  • П. пілюлю (перан. моўчкі перанесці абразу).
  • П. язык (перан. замаўчаць, перастаць гаварыць; разм.).
  • П. кнігу (перан. хутка прачытаць; разм.).

|| незак. праглынаць, .

праглядальны, .

Які служыць для прагляду чаго-н.

  • Праглядальная зала.

праглядацца, і праглядвацца, , незак.

Аб прасторы: быць добра бачным, адкрытым для аглядання.

  • З узгорка добра праглядаецца (праглядваецца) ўсё наваколле.

праглянуць, ; зак.

Выглянуць, паказацца.

  • Праглянула сонца з-за хмар.

|| незак. праглядваць, .

прагматызм, , м.

  1. Плынь у філасофіі, якая адмаўляе неабходнасць пазнання аб’ектыўных законаў рэчаіснасці і прызнае ісцінай толькі тое, што дае практычна карысныя вынікі.

  2. У гістарычнай навуцы: напрамак, які абмяжоўваецца апісаннем падзей у іх знешняй сувязі і паслядоўнасці без раскрыцця заканамернасцей іх развіцця.

|| прым. прагматычны, .

прагматыка, , ж.

У семіётыцы, мовазнаўстве: напрамак, які вывучае адносіны паміж сродкамі мовы і тымі, хто гэтымі сродкамі карыстаецца; самі такія адносіны.

|| прым. прагматычны, .

прагназіст, , м.

Спецыяліст па прагназіраванню чаго-н.

|| ж. прагназістка, .

прагнасць, , ж.

  1. Празмернае імкненне задаволіць якое-н. жаданне.

    • Есці з прагнасцю.
  2. Ненасытнасць, жадлівасць.

    • П. чалавечая.

прагнаць, ; зак.

  1. Прымусіць пайсці адкуль-н., выдаліць (груба, прымусова, сілай).

    • П. з хаты.
    • П. са службы.
    • П. змрочныя думкі (перан.).
  2. Прымусіць рухацца, ісці.

    • П. палонных праз горад.
    • П. плыты па рацэ.
  3. Ажыццявіць прагон (у 3 знач.; спец.).

    • П. п’есу перад прэм’ерай.
  4. Хутка праехаць, прабегчы (разм.).

    • П. па шасэ пяць кіламетраў.
  5. Хуткім рухам або накірункам кірункам руху чаго-н. утварыць што-н.

    • П. пракос.
    • П. разору.
  6. перан. Задаволіўшы, спыніць, наталіць(разм.).

    • П. смагу.

|| незак. праганяць, .