ужыва́цца², 1 і 2 ас. не ўжыв., -а́ецца; незак.
Быць ва ўжыванні, ужывальным.
|| наз. ужыва́нне, -я, н. і ужы́так, -тку, м.
Увайсці ва ўжыванне (ва ўжытак).
Выйсці з ужывання (ужытку).
ужыві́ць, -ыўлю́, -ы́віш, -ы́віць; -ы́ўлены; зак., што (спец.).
Змясціць унутр жывога арганізма часова ці для прыжыўлення.
|| незак. ужыўля́ць, -я́ю, -я́еш, -я́е.
ужы́так гл. ужывацца², ужыць².
ужы́ўчывы, -ая, -ае.
Які ўмее ўжывацца (гл. ужыцца ў 1 знач.), ладзіць з другімі або ўласцівы такому чалавеку.
У. чалавек.
У. характар.
|| наз. ужы́ўчывасць, -і, ж.
ужы́цца, -ыву́ся, -ыве́шся, -ыве́цца; -ывёмся, -ывяце́ся, -ыву́цца; -ы́ўся, -ыла́ся; -ло́ся; зак.
1. з кім. Наладзіць згоднае жыццё з кім-н.
Не ўжыўся з суседзямі.
2. Прывыкнуць да жыцця дзе-н., у якіх-н. умовах.
Не ў. на чужыне.
3. у што. Унікшы, асвоіцца з чым-н.
У. ў ролю (пра акцёра). || незак. ужыва́цца, -а́юся, -а́ешся, -а́ецца. Як можа ў адным чалавеку ў. нянавісць і любоў? (перан.).
ужы́ць¹, -ыву́, -ыве́ш, -ыве́; -ывём, -ывяце́, -ыву́ць; -ы́ў, -ыла́, -ло́; -ыві́; зак. (пераважна з адмоўем).
Змагчы жыць, пражыць дзе-н., з кім-н.; ужыцца.
Там ніхто не ўжыве.
ужы́ць², -ыву́, -ыве́ш, -ыве́; -ывём, -ывяце́, -ыву́ць; -ы́ў, -ыла́, -ло́; -ыві́; -ы́ты; зак., што.
Выкарыстаць, прымяніць што-н. для чаго-н.
У. новы метал.
У. незразумелае слова.
У. што-н. у ежу.
У. свае веды.
|| незак. ужыва́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. ужыва́нне, -я, н. і ужы́так, -тку, м.
Рэчы хатняга ўжытку.
уз... (а таксама уза..., ус...), прыстаўка.
I. Ужыв. пры ўтварэнні дзеясловаў і абазначае:
1) накіраванасць руху ўверх, напр., узляцець;
2) напружанасць, сілу дзеяння, хуткае наступленне якога-н. стану, напр.: узвіхрыцца, узрасці;
3) давядзенне дзеяння да якога-н. стану, мяжы, напр.: узбоўтаць, уз’есціся.
II. Ужыв. пры ўтварэнні назоўнікаў і прыслоўяў і абазначае: на краі чаго-н. або побач з чым-н., напр.: узлесак, узмор’е, узбоч, уздоўж.
уза..., прыстаўка.
Тое, што і уз...; ужыв. замест «уз...» перад збегам зычных і перад зычнымі, пасля якіх пішацца мяккі знак або апостраф, напр.: узабрацца, узаткнуць, узалью, узаб’ю.