Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя
аеілнорстухчшыэюя’

пераўзброіць, ✂; зак.

Узброіць па-новаму, нанава.

  • П. армію.

|| незак. пераўзбройваць, ✂.

|| звар. пераўзброіцца, ✂.

|| незак. пераўзбройвацца, ✂.

|| наз. пераўзбраенне, ✂.

пераўтваральнік, ✂, м.

  1. Той, хто пераўтварае, пераўтварыў што-н.

  2. Прыстасаванне для пераўтварэння чаго-н.

    • Электрычны п.
    • Вымяральны п.
    • Ультрагукавы п.

|| ж. пераўтваральніца, ✂.

пераўтварыць, ✂; зак.

Змяніць карэнным чынам, перабудаваць.

  • П. прыроду.

|| незак. пераўтвараць, ✂.

|| наз. пераўтварэнне, ✂.

перафарбавацца, ✂; зак.

  1. Пафарбаваць свае валасы ў іншы колер.

  2. перан. Крывадушна прыкінуцца прыхільнікам каго-, чаго-н. (разм.).

    • П. ў добразычліўца.

|| незак. перафарбоўвацца, ✂.

перафарбаваць, ✂; зак.

  1. Пафарбаваць нанава.

    • П. валасы.

  2. Пафарбаваць усё, многае.

    • П. вокны і дзверы.

|| незак. перафарбоўваць, ✂.

|| наз. перафарбоўванне, ✂ і перафарбоўка, ✂.

перафразаваць, ✂; зак. і незак.

Змяніць (-няць) форму падачы чыіх-н. слоў, выслоўяў, фраз і пад.

|| незак. перафразоўваць, ✂.

|| наз. перафразоўка, ✂.

перахаваць​1, ✂; зак.

  1. Схаваць у іншым месцы.

    • П. грошы.

  2. Хаваючы, зберагчы, не даць загінуць.

    • П. бульбу ў склепе.

  3. Схаваць, пахаваць усё, многае.

|| незак. перахоўваць, ✂.

перахаваць​2, ✂; зак.

  1. Выкапаўшы з магілы, пахаваць у новым месцы.

    • П. прах.

  2. Пахаваць усіх, многіх.

    • За год столькі перахавалі людзей.

|| незак. перахоўваць, ✂.

перахадзіць, ✂; зак.

  1. Перабыць якую-н. пару, ходзячы ў чым-н. ці як-н.

    • П. зіму ў асеннім паліто.

  2. чым. У гульнях: пайсці іначай, перамяніць ход.

    • П. пешкай.

  3. Перанесці на нагах (хваробу; разм.).

    • П. грып.

  4. Абысці ўсё або многа чаго-н.

    • Колькі я перахадзіў за год!
    • Усе дарогі ў наваколлі перахадзіў.

|| незак. пераходжваць, ✂.

перахапіць, ✂; зак.

  1. Схапіць у час руху.

    • П. пісьмо.
    • П. ганцоў.
    • П. чый-н. позірк (перан.).

  2. Схапіць, абхапіць (рукамі, вяроўкай і пад.) у якім-н. месцы або інакш.

    • П. талію поясам.

  3. Сціснуць спазмай.

    • Радасць перахапіла дыханне.
    • Ад рэзкага пітва перахапіла (безас.) горла.

  4. перан., што, чаго і без дапаўнення. Наспех з’есці чаго-н., перакусіць (разм.).

    • П. чаго-н. з яды.

  5. перан., што, чаго і без дапаўнення. Пазычыць на кароткі час (разм.).

    • П. дзесяць рублёў.

  6. перан. Перабраць меру ў чым-н. (разм. жарт.).

    • П. у вастраслоўі.

|| незак. перахопліваць, ✂ і перахапляць, ✂.