Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

шыш, ✂, м. (разм.).

  1. Тое, што і кукіш.

    • Паказаць ш. каму-н.
  2. Пра што-н. надта малое, нязначнае.

    • Вам з усяго гэтага ш. застанецца.

◊

  • Ні шыша (разм. груб. неадабр.) — нічога.

шышак​1, ✂, м.

  1. Тое, што і гронка.

    • Ш. вінаграду.
  2. Патаўшчэнне ў выглядзе шышкі на сцёблах некаторых раслін (разм.).

    • Шышакі чароту.
  3. Вялікая колькасць насякомых, якія сабраліся ў адзін ком.

    • Ш. пчол.

|| прым. шышачны, ✂.

шышак​2, ✂, м.

Старажытны металічны шлем, які заканчваўся вастрыём з шышкай (у 2 знач.) наверсе.

шышка, ✂, ж.

  1. Круглаватае ці авальнае суквецце і плод хваёвых і некаторых іншых раслін, пакрыты луской.

    • Яловая ш.
    • Хваёвая ш.
    • Альховая ш.
    • Кедравая ш. (напоўненая арэхамі).
  2. Круглаватая выпукласць, бугор.

    • На лбе ўскочыла ш.
  3. Пра важную, значную, уплывовую асобу (разм. іран.).

    • Ён там важная ш.

|| прым. шышачны, ✂ і шышкавы, ✂.

шышкаваты, ✂.

Няроўны, з шышакамі 1 (у 2 знач.).

  • Шышкаватая паверхня.

|| наз. шышкаватасць, ✂.

шыя, ✂, ж.

Частка цела, якая злучае галаву з тулавам.

  • На шыю вешаецца каму-н. (пра жанчыну: назойліва дабівацца ўвагі; разм.).
  • На шыі вісець (або сядзець) у каго-н. (быць цяжарам, клопатам для каго-н.; разм.).
  • На шыі віснуць у каго-н. (тое, што і віснуць у 2 знач.; разм.).
  • Скруціць або зламаць шыю на чым-н. (перан. пацярпець няўдачу, загінуць; разм.).
  • Намыліць шыю каму-н. (моцна аблаяць, строга спагнаць; разм.).
  • Даць па шыі каму-н. (выгнаць, зняць з працы каго-н.; разм.).

|| памянш. шыйка, ✂.

|| прым. шыйны, ✂.

шэдэўр, ✂, м. (кніжн.).

Выключны па сваіх вартасцях твор мастацтва, літаратуры, майстэрства.

  • Шэдэўры архітэктуры.

шэзлонг, ✂, м.

Лёгкае рассоўнае крэсла з пакатай спінкай і доўгім сядзеннем, з матэрыі, у якім адпачываюць паўлежачы.

  • Пляжны ш.

|| прым. шэзлонгавы, ✂.

шэйк, ✂, м.

Эксцэнтрычны парны танец.

шэйх, ✂, м.

  1. У арабскіх краінах: галава роду, старэйшына абшчыны.

  2. У мусульман: асоба, якая належыць да вышэйшага духавенства, вучоны-багаслоў, прававед.