Verbum

траціць, ✂; незак.

1. Расходаваць грошы, сродкі на што-н. патрэбнае, з пэўнай мэтай.

   • Т. грошы на падарункі.

2. Марна, без толку расходаваць; пазбаўляцца ад чаго-н.

   • Т. час.
   • Т. здароўе.

3. Несці страту ў асобе таго, хто памёр, пайшоў і пад.

   • Т. дарагога чалавека.

4. Несці страту ў якіх-н. матэрыяльных каштоўнасцях.

   • Т. маёмасць.

5. Парушаць сувязь, паслядоўнасць у думках, гутарцы і пад.

   • Т. логіку ў разважаннях.

|| зак. патраціць, ✂.

|| наз. трата, ✂.

трацічны, ✂.

1. У саставе некаторых тэрмінаў ужываецца ў значэнні: які з’яўляецца трэцяй стадыяй у развіцці чаго-н.

   • Трацічная форма хваробы.

2. Звязаны з першым перыядам кайназойскай эры (спец.).

   • Т. перыяд.

трацяк, ✂, м.

1. Цяля, жарабя ва ўзросце трох год.

2. Траціна (у 1 знач.; разм.).

3. Трэцяя частка чаго-н. (разм.).

   • Касіць на т.

|| ж. трацячка, ✂.

трашчаць, ✂; незак.

1. Ломячыся, крышачыся, утвараць трэск.

   • Лёд трашчыць.

2. Утвараць гукі падобныя на трэск (пра насякомых).

   • Т. начныя цвыркуны.

3. перан. Хутка, многа, не змаўкаючы гаварыць.

   • Яна можа т. гадзіну без перапынку.

4. перан. Быць напярэдадні краху, распаду; знаходзіцца пад пагрозай зрыву.

   • План па перавозках грузаў трашчыць.

◊

• Мароз трашчыць (разм.) — пра вельмі моцны мароз.

трашчотка, ✂, ж.

1. Прылада, пры дапамозе якой утвараюцца траскучыя гукі.

2. Народны ўдарны музычны інструмент, які складаецца з набору драўляных дошчачак, нанізаных адным канцом на дзве вяроўкі.

3. перан. Той (тая), хто многа, не сціхаючы гаворыць; балбатун (балбатуха) (разм.).

|| прым. трашчотачны, ✂.

траюрадны, ✂.

Які знаходзіцца ў сваяцкіх адносінах у трэцім калене па дзеду або бабе, па прадзеду або прабабцы.

• Т. брат.
• Т. пляменнік.

траякі, ✂.

Які мае тры віды, формы, значэнні.

• Траякая выгада.

|| наз. траякасць, ✂.

трое, ✂; ліч., зб.

1. З назоўнікамі мужчынскага і агульнага роду, што абазначаюць асоб, з разам узятымі асабовымі назоўнікамі мужчынскага і жаночага роду, з назоўнікамі л., якія абазначаюць жывых істот абодвух полаў, з ас. займ. мн. л. і без залежнага слова: колькасць тры.

   • Т. сыноў.
   • Т. сірот.
   • Нас там працуе т.: два мужчыны і жанчына.
   • Т. свіней.
   • Іх было т.
   • Гэту работу ўжо траім прапаноўвалі.

2. З назоўнікамі, якія абазначаюць маладых істот: колькасць тры.

   • Т. дзяцей.
   • Т. цялят.

3. звычайна Н і В. З множналікавымі назоўнікамі: тры прадметы.

   • Т. саней.
   • Т. штаноў.
   • Т. сутак.

4. звычайна Н і В. З некаторымі назоўнікамі, якія абазначаюць прадметы, што існуюць або носяцца ў пары: тры пары або адзін паверх другога.

   • Т. чаравікаў.
   • Т. панчох.

троечнік, ✂, м. (разм.).

Вучань, студэнт, які пастаянна атрымлівае тройкі за вучобу.

|| ж. троечніца, ✂.

тройка, ✂, ж.

1. Лічба 3.

2. Адзнака паспяховасці вучняў, студэнтаў: пасрэдна (разм.).

   • Атрымаць тройку па матэматыцы.

3. Трое коней, запрэжаных поруч у адзін экіпаж.

   • Катацца на тройцы.

4. Назва чаго-н., што складаецца з трох адзінак, напр. ігральная карта з трыма ачкамі, група з трох самалётаў, камісія з трох чалавек, мужчынскі касцюм, у які ўваходзіць пінжак, штаны, камізэлька.

5. Назва чаго-н., абазначанага лічбай 3 (трамвай, аўтобус, тралейбус і пад.; разм.).

|| прым. троечны, ✂.