ко́стка ж., косць ж.

1. анат. Knóchen m -s, -; Gräte f -, -n (рыбіна);

галёначная косць Schíenbein n -(e)s, -e;

скро́невая косць Schläfenbein n;

прамянёвая косць Spéiche f -, -n;

ло́кцевая косць Élle f -, -n;

грудна́я косць Brústbein n;

2. (ігральная) Würfel m -s, -;

гуля́ць у косці würfeln vi, Würfelspiele máchen, knóbeln vi;

слано́вая косць Élfenbein n -(e)s, -e;

мазгава́я косць Márkknochen m;

◊

бе́лая косць іран. bláues Blut;

ле́гчы касцьмі́ im Kampf fállen*; жарт., іран. sich die Béine áusreißen*;

гэ́та пабудава́на на касця́х das hat gróße Ópfer gekóstet;

прамо́кнуць да касце́й разм. bis auf die Knóchen nass [durchnässt] wérden, bis auf die Haut nass [durchnässt] wérden;

пералічы́ць каму-н косці разм. j-m éine Tracht Prügel verábreichen;

касце́й не сабра́ць разм. da kannst du déine Knóchen nummeríeren;

косць ад ко́сці Mark vom Mark

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

Grund m -(e)s, Gründe

1) гле́ба, грунт;

der ~ und Bóden зямля́, зяме́льнае вало́данне, землеўлада́нне

2) дно;

ein Schiff in den ~ bóhren патапі́ць карабе́ль, пусці́ць карабе́ль на дно;

das Schiff sinkt [geht] zu ~e карабе́ль ідзе́ на дно

3) падста́ва, прычы́на;

von ~ aus грунто́ўна, карэ́нным чы́нам;

im ~e genómmen па су́тнасці;

man hat állen ~ ánzunehmen* ёсць усе́ падста́вы меркава́ць;

dazú liegt áller ~ zuvór на гэ́та ма́юцца ўсе́ падста́вы;

Gründe géltend máchen выстаўля́ць прычы́ны;

◊

in ~ und Bóden канчатко́ва

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Kraft f -, Kräfte

1) сі́ла, магу́тнасць, моц;

aus éigener ~ ула́снымі [сваі́мі] сі́ламі;

das geht über méine Kräfte гэ́та звыш маі́х сіл;

séine Kräfte mit j-m méssen* ме́рацца сі́ламі з кім-н.;

mit áller ~ з усі́х сіл;

von Kräften kómmen* знемага́ць, знясі́лець;

in ~ tréten* увайсці́ ў сі́лу;

in ~ sétzen уво́дзіць (закон);

Kräfte schöpfen чэ́рпаць сі́лы;

tréibende ~ ру́хаючая сі́ла;

in ~ bléiben* захо́ўваць сі́лу;

áußer ~ tréten* тра́ціць сі́лу

2) фіз. эне́ргія

3) рабо́тнік, працаўні́к; pl ка́дры;

áusgebildete Kräfte падрыхтава́ныя ка́дры

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

man I

1) pron indef (ва ўскосных склонах man замяняецца на éiner: G éines, D éinem, a éinen) не перакладаецца, ужываецца ў якасці дзейніка ў няпэўна-асабовых сказах:

~ sagt ка́жуць;

~ kann nie wíssen ніко́лі не вядо́ма;

~ muss das tun трэ́ба гэ́та зрабі́ць;

~ darf das nicht tun гэ́тага рабі́ць не́льга

2) ужываецца ў няпэўна-асабовых пабуджальных сказах:

~ stélle sich vor уяві́це сабе́;

wenn éinem nicht wohl ist, bleibt ~ líeber zu Háuse калі́ хто-н. дрэ́нна сябе́ адчува́е, няха́й застае́цца до́ма

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

réchnen

1.vi

1) лічы́ць, вылі́чваць;

im Kopf ~ падлі́чваць у галаве́;;

von héute an geréchnet пачына́ючы з сённяшняга дня

2) (auf A) разлі́чваць, спадзява́цца (на каго-н., на што-н.)

3) (mit D) лічы́цца (з кім-н., з чым-н.)

2. vt

1) раша́ць, вылі́чваць, падлі́чваць

2) (zu D) прылі́чваць (да каго-н., да чаго-н.);

das muss man ihm zur Éhre ~ гэ́та ро́біць яму́ го́нар;;

j-m etw. zum [als] Verdíenst ~ ста́віць каму́-н. што-н. у заслу́гу

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

sáuer

1. a

1) кі́слы; хім. кісло́тны;

sáure Gúrke салёны агуро́к;

sáure Milch кі́слае малако́

2) перан. ця́жкі, нялёгкі;

etw. mit sáurer Mühe erwérben* здабы́ць што-н. ця́жкай пра́цай;

◊

j-m das Lében ~ máchen атру́чваць каму́-н. жыццё [існава́нне];

in den sáuren Ápfel béißen* скары́цца перад непрые́мнай неабхо́днасцю

2. adv

1) кі́сла;

~ schmécken мець кі́слы смак

2) ця́жка, нялёгка, неахво́тна;

das kam ihm [ ihn] ~ an гэ́та дало́ся яму́ нялёгка [ця́жка];

auf etw. (A) ~ reagíeren рабі́ць кі́слы твар нако́нт чаго́-н.

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

stéchen*

1. vt

1) кало́ць, прако́лваць;

es sticht mich im Rücken у мяне́ ко́ле спі́ну;

den Wein ~ браць про́бу віна́

2) кало́ць, рэ́заць (свіней)

3) джа́ліць (пра насякомых)

4) рэ́заць (торф, дзёран)

5) гравірава́ць;

ein Bild in Kúpfer ~ гравірава́ць карці́ну на ме́дзі

6) біць (карту)

2. vi:

die Sónne sticht со́нца пячэ́;

in die Áugen ~ кі́дацца ў во́чы;

in See ~ вы́йсці ў (адкры́тае) мо́ра;

◊

das ist nicht geháuen und nicht gestóchen ≅ гэта ні ры́ба, ні мя́са [ні то́е, ні сёе]

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

welch (тс. m wélcher, f wélche, n wélches, pl wélche)

1. pron inter які́, като́ры;

~ schöner Tag! які́ цудо́ўны дзень!;

der Mann, ~er géstern da war чалаве́к, які́ [като́ры] прыхо́дзіў учо́ра

2. pron indef сёй-той, сёе-то́е, які́я-не́будзь;

hast du Geld? Ja, ich hábe ~es ёсць у цябе́ гро́шы? Так, у мяне́ сёе-то́е [які́я-не́будзь] ёсць

3. pron rel (G sg m, n déssen, G sg f, pl déren) като́ры;

der Mann, ~er es tat чалаве́к, які́ [като́ры] гэ́та рабі́ў

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

а

I союз

1. противит. а, но;

ён пайшо́ў, а мы засталі́ся — он ушёл, а мы оста́лись;

гэ́та зда́рылася не но́ччу, а на світа́нні — э́то случи́лось не но́чью, а на рассве́те;

хоць во́чы блішча́ць, а жыцця́ ў іх няма́ — хоть глаза́ блестя́т, а (но) жи́зни в них нет;

2. сопост., присоед. а;

брат пі́ша, а сястра́ чыта́е — брат пи́шет, а сестра́ чита́ет;

ты аддыхні́, а я пасяджу́, пачака́ю цябе́ — ты отдохни́, а я посижу́, подожду́ тебя́;

гары́ць ля́мпа, а пры ля́мпе сядзя́ць лю́дзі — гори́т ла́мпа, а у ла́мпы сидя́т лю́ди;

што ты сяго́ння бу́дзеш рабі́ць? А за́ўтра? А пасляза́ўтра? — что ты сего́дня бу́дешь де́лать? А за́втра? А послеза́втра?;

◊ а то — а) (в действительности) а то; б) (в противном случае) а то, и́ли, и́на́че;

а то ж — а то ведь;

а не, дык — а не то, а то, а и́на́че

II частица разг.

1. побудительная а; (при выражении намерения — ещё) -ка, а... -ка;

а зайду́ я да сусе́да — (а) зайду́-ка я к сосе́ду;

ба́цька, а ба́цька! — оте́ц, а оте́ц!;

2. вопросительная а;

што ты там ро́біш, а? — что ты там де́лаешь, а?

III межд.

1. (при выражении догадки, удивления) а; (выражение удивления при неожиданности — ещё) ба;

а, вось яно́ што! — а, вот оно́ что!;

а! каго́ я ба́чу! — ба! кого́ я ви́жу!;

2. (при выражении неудовольствия, злости, досады) а;

а, лі́ха на вас! — а, чтоб вам пу́сто бы́ло!;

3. (при выражении пренебрежения) а;

а, глу́пства ўсё гэ́та — а, ерунда́ всё э́то

IV предлог с предл. (при указании на время) в;

а шо́стай гадзі́не — в шесть часо́в

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

рабі́ць, раблю, робіш, робіць; незак.

1. што і без дап. Займацца чым‑н., праяўляць якую‑н. дзейнасць. Не давала.. [Сегеню] спакою гаспадарская руплівасць, што і не ляжыць ён і нічога не робіць. Чорны. Думай з вечара, а рабі з рання. Прыказка. // У спалучэнні з некаторымі катэгорыямі назоўнікаў ужываецца ў значэнні: выконваць, чыніць: а) з назоўнікамі, якія абазначаюць від заняткаў, работы. Рабіць доследы. Рабіць урокі. Рабіць гарадку. □ Заўсёды небяспечную работу дочак маці рабіла спакойна і дакладна, як сваю, неабходную для жыцця і шчасця. Брыль. Цікава і жаласна было глядзець, як гэтыя дзеці прыроды рабілі сваё першабытнае набажэнства. Маўр; б) з аддзеяслоўнымі назоўнікамі і з назоўнікамі са значэннем дзеяння. Рабіць выбар. Рабіць вымову. Рабіць спробу. Рабіць памылку. □ Воўк блізка шкоды не робіць. Прымаўка; в) з назоўнікамі, якія абазначаюць асобныя рухі (жывой істоты, прадмета). І так пацешна пазіраць, Калі крок першы робяць дзеткі! Колас. Пры гутарцы рукі ў .. [Крушынскага] або віселі, або рабілі рухі зусім недапасаваныя да слоў. Бядуля. // У спалучэнні са словамі, якія ўказваюць меру, колькасць, абазначае: утвараць работу, рух у гэтым аб’ёме, у гэтай колькасці. Рабіць сто абаротаў у секунду. Рабіць па дваццаць кіламетраў у дзень. Рабіць па два рэйсы за змену. □ Самалёт рабіў другі заход над вузкім фіёрдам. Шамякін.

2. што. Вырабляць, майстраваць. Рабіць абутак. Рабіць квас. □ [Дзядзька] прыладзіў каля зямлянкі нешта накшталт верстака, нарыхтаваў алешыны і пачаў рабіць ночвы. Брыль. // Абрабляць, апрацоўваць. [Сурвіла:] — Дык, пакуль што, бярыце, суседзі, я ж кажу, гэты клінок каля свае хаты і рабіце .. Рабіце, пакуль што, гэты кавалак. Чорны. // Абл. Працуючы, здабываць, набываць. Затое Толя ўсцешана сказаў пасля, што гэта быў першы і апошні ў іхняй хаце парабак, што цяпер яны будуць рабіць свой хлеб самі. Брыль.

3. Разм. Працаваць дзе‑н., кім‑н. Рабіць на заводзе. □ [Следчы:] — Чым вы займаліся да вайны, Дымар? — Рабіў закройшчыкам у атэлье. Шамякін. Малеча і старыя, каго не бралі рабіць на сенажаць ці ў поле, з дня ў дзень снавалі па лесе. Мележ. // (звычайна з акалічнасцю спосабу дзеяння). Працаваць. Рабіць за двух. □ [Насця:] Самому трэба сумленна рабіць, дык і станок лепшы будзе. Крапіва. Хто хутка есць, той хутка робіць. Прымаўка. Цяп ды ляп, ды на «а можа» рабіць не гожа. Прымаўка. // на каго-што. Працаваць, забяспечваючы або абслугоўваючы каго‑н. Рабіць на сям’ю.

4. што і без дап. Дзейнічаць якім‑н. чынам. Рабіць наперакор. Рабіць усё па закону. □ Неяк зімою, прыйшоўшы са школы, Данік адразу ўзяўся за ўрокі, як ён рабіў цяпер, ужо не пасучы, заўсёды. Брыль. [Пніцкі:] Гаспадар, калі ён .. добры, гэтак заўсёды і робіць: з вясны ён на малако налягае, а на лета ашчаджае .. сала. Чорны. // Аказваць; прычыняць. Шмат дабра потым рабіў Рымша бедным людзям: і грашамі памагаў, і ад ліхіх паноў бараніў. Якімовіч.

5. каго-што з каго-чаго, каго-што кім-чым або якім. Ператвараць у каго‑, што‑н. [Буйскі] выдатна валодае нямецкай мовай і .. іменна гэтая акалічнасць .. робіць з яго разведчыка вышэйшага класа. Шамякін. Дзядзька Павал выходзіў за адрынку ў садок, глядзець, што позняя вясна робіць з дрэвам. Чорны. Нішто, можа, не робіць чалавека такім сталым, як гора. Сабаленка. // Надаваць каму‑, чаму‑н. які‑н. выгляд. Валасы тырчалі на ім вожыкам, а русая, з рыжаватым адценнем барада рабіла .. [дзядзьку] смешным. Дамашэвіч. Барада і аблічча гэтага чалавека ў некаторай ступені рабілі яго падобным да Льва Талстога. Колас.

6. што. Утвараць сабой. Рака рабіла круты паварот, набліжаючыся да хмызняку. Шахавец.

•••

З блыхі рабіць вала — тое, што і рабіць з мухі слана.

Не рабіць сакрэту з чаго — не ўтойваць чаго‑н., калі гэта не выклікаецца патрэбамі.

Няма чаго рабіць (у знач. пабочн.) — іншага выйсця няма, інакш паступіць нельга.

Рабіць акцэнт на чым‑н. — вылучаць, падкрэсліваць што‑н., звяртаць асаблівую ўвагу на што‑н. — Рабіць бізнес — нажывацца на чым‑н.

Рабіць выгляд — прыкідвацца, прытварацца.

Рабіць вялікія вочы — выражаць здзіўленне, недаўменне.

Рабіць вясёлую міну пры дрэннай гульні — за знешняй бесклапотнасцю, весялосцю старацца схаваць сваё нездавальненне, свае непрыемнасці.

Рабіць гонар каму — а) аказваць пашану. Гэтыя людзі думаюць, што «робяць гонар» ужо тым, што размаўляюць з простай жанчынай. Маўр; б) з’яўляцца заслугай, быць асновай для павагі. — Такія наскокі, малады чалавек, не робяць вам гонару. Пянкрат.

Рабіць з мухі слана — прыдаваць чаму‑н. нязначнаму вялікае значэнне; перабольшваць.

Рабіць круг (крук) — ісці, рухацца акольным шляхам.

Рабіць (строіць) міну — надаваць твару які‑н. выраз.

Рабіць трагедыю з чаго — адчайвацца без дастатковых на гэта падстаў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)