Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

сцямнелы, .

Які стаў цёмным, пацямнеў.

  • С. твар.

сцяна, , ж.

  1. Вертыкальная частка будынка, памяшкання.

    • Цагляная с.
    • Драўляная с.
  2. Высокая агароджа.

    • Гарадская с.
  3. чаго або якая. Стромая бакавая паверхня чаго-н.

    • С. ямы.
  4. адз., перан., чаго. Суцэльная маса чаго-н., якая ўтварае перашкоду, заслону для чаго-н.

    • С. лесу.
    • С. дажджу.

  • Свае сцены (разм.) — пра свой дом.

  • Сцяна да сцяны (разм.) — у непасрэднай блізкасці, па суседству (жыць, знаходзіцца і пад.).

  • Лезці на сцяну (разм. неадабр.) — моцна раздражняцца.

  • Ілбом сцяны не праб’еш (разм.) — пра марныя спробы дасягнуць чаго-н.

  • Ставіць да сцяны каго (разм.) — расстрэльваць.

  • І сцены вушы маюць (разм.) — папярэджанне аб асцярожнасці, бо могуць падслухаць.

  • Як у сцяну гарохам каму што (разм. неадабр.) — не рэагуе, не звяртае ўвагі на сказанае.

  • Як за каменнай сцяной (разм.) — пад надзейнай аховай (жыць, адчуваць сябе).

|| памянш. сценка, .

|| прым. сценны, і сценавы, .

  • Сценная ніша.
  • Сценавыя блокі.

сцярвятнік, , м.

  1. Драпежная птушка сямейства ястрабіных.

    • Арол-с.
  2. Наогул жывёліна, якая харчуецца падлай.

    • Мядзведзь-с.

сцярпець, ; зак.

Цярпліва вынесці, вытрымаць што-н.

  • С. абразу.

сцясніць, ; зак.

  1. гл. цясніць.

  2. Прымусіць каго-н. пацясніцца.

    • С. суседзяў.

|| незак. сцясняць, .

сцяцца1, ; зак.

Счапіцца ў бойцы, сварцы.

|| незак. сцінацца, .

сцяцца2, ; зак. (разм.).

  1. Сабрацца ў камяк, скурчыцца.

    • С. ад холаду.
  2. Шчыльна злучыцца, сціснуцца (пра губы, зубы і пад.).

    • Губы сцяліся ад болю.
  3. Зацвярдзець пад уздзеяннем марозу.

    • Гразь к вечару сцялася.

|| незак. сцінацца, .

сцяць1, ; зак.

Зняць, аддзяліць чым-н. вострым, ссячы.

  • С. галаву.

|| незак. сцінаць, .

сцяць2, ; зак. (разм.).

  1. Абхапіўшы, сціснуць.

    • С. рукі рамянямі.
  2. Шчыльна злучыць (губы, зубы і пад.).

    • С. губы да болю.
  3. безас. Пра мароз; сцягнуць, схапіць.

    • Вечарам ваду сцяло.

|| незак. сцінаць, .

|| наз. сцінанне, .

сцячы, ; зак.

  1. Пра вадкасць: збегчы па нахіленай паверхні ўніз.

  2. Знемагчы ад страты крыві.

    • Ранены сцёк крывёю.

|| незак. сцякаць, .