Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя

папярхнуцца, ✂; зак.

Закашляцца ад пападання чаго-н. у дыхальнае горла.

  • П. дымам.

папярэджанне, ✂, н.

  1. гл. папярэдзіць.

  2. Заўвага, якая папярэджвае пра што-н., перасцярога.

    • Улічыць п. ўрача.
    • Строгая вымова з папярэджаннем (г.зн. з папярэджаннем, што наступны раз будзе накладзена больш строгае спагнанне).

папярэдзіць, ✂; зак.

  1. Загадзя апавясціць, паведаміць.

    • П. аб небяспецы.

  2. Загадзя прынятымі мерамі перашкодзіць ажыццяўленню чаго-н.

    • П. злачынства.

|| незак. папярэджваць, ✂ і папераджаць, ✂.

|| наз. папярэджанне, ✂.

папярэдне, прысл.

Перад чым-н., раней за што-н.

  • Трэба ўсё п. разведаць.

папярэдні, ✂.

  1. Які быў раней за што-н., знаходзіўся непасрэдна перад чым-н.

    • На папярэдняй старонцы.

  2. Які папярэднічае чаму-н., які бывае перад чым-н.

    • Папярэдняя падрыхтоўка.
    • Папярэдняе следства.

  3. Незакончаны, такі, пасля якога яшчэ будзе што-н.

    • Папярэднія вынікі.

папярэднік, ✂, м.

Той, хто папярэднічаў каму-н. у чым-н., сваёй дзейнасцю падрыхтаваў што-н.

  • Духоўная спадчына папярэднікаў.

|| ж. папярэдніца, ✂.

папярэднічаць, ✂; незак.

Адбываецца, здарацца раней за што-н., перад чым-н.

  • Як правіла, навальніцы папярэднічае вецер.

папячыцель, ✂, м.

  1. Асоба, якая афіцыйна назначаецца для папячыцельства (у 1 знач.).

    • П. непаўналетняга.

  2. У царскай Расіі: званне кіраўніка некаторых устаноў.

    • П. вучэбнай акругі.

|| ж. папячыцельніца, ✂.

|| прым. папячыцельскі, ✂.

папячыцельства, ✂, н.

  1. Меры па апецы над кім-н.

    • Устанавіць п. над сіратой.

  2. У царскай Расіі: установа для апекі над кім-н.

пара​1, ✂, ж.

  1. Два аднародныя прадметы, якія выкарыстоўваюцца разам і складаюць цэлае.

    • П. рукавіц.

  2. Дзве штукі чаго-н. (разм.).

    • П. куранят.

  3. Запрэжка з дваіх коней.

    • Прыехаць на пары.

  4. Дзве асобы, якія знаходзяцца, дзейнічаюць разам, аб’яднаныя чым-н. агульным.

    • Хадзіць парамі.
    • Пары танцораў.
    • Ён табе не п. (не падыходзіць).

  5. Пра невялікаю колькасць чаго-н.; некалькі (разм.).

    • Папрасіць на пару слоў (пагаварыць трохі).
    • На пару хвілін.

◊

  • На пару (разм.) — разам, удваіх.

|| памянш. парачка, ✂.