Verbum

ножык, ✂, м.

Тое, што і нож, невялікі нож.

• Складаны н.

|| памянш. ножычак, ✂.

ноздра, ✂, ж.

Адна з парных вонкавых адтулін носа.

• Дым лезе ў ноздры.

|| прым. ноздравы, ✂.

нокаць, ✂; незак. (разм.).

Паганяючы крыкам «но», прымушаць ісці хутчэй.

|| аднакр. нокнуць, ✂.

|| наз. ноканне, ✂.

нонсэнс, ✂, м. (кніжн.).

Бяссэнсіца, недарэчнасць, бязглуздзіца.

нораў, ✂, м.

1. Характар, сукупнасць душэўных якасцей.

   • Круты н.
   • Розныя па нораву.

2. Звычай, уклад жыцця, звычка.

◊

• З норавам — упарты, наравісты.

норд, ✂, м. (спец.).

Поўнач, паўночны напрамак, а таксама паўночны вецер.

• Н.-вест. (паўночны захад, паўночна-заходні вецер).
• Н.-ост (паўночны-ўсход, паўночна-ўсходні вецер).

|| прым. нордавы, ✂.

норка, ✂, ж.

Драпежны пушны звярок сямейства куніцавых з густой бліскучай поўсцю, а таксама футра гэтага звярка.

|| прым. норкавы, ✂.

• Норкавая шуба.

норма, ✂, ж.

1. Устаноўленая мера, сярэдняя велічыня чаго-н.

   • Н. выпрацоўкі.
   • Н. выпадзення ападкаў.

2. Агульнапрызнаныя, узаконеныя ў пэўным асяроддзі правілы паводзін людзей у грамадстве, агульнапрынятае правіла ў мове, літаратуры.

   • Дыпламатычныя нормы.
   • Нормы беларускай літаратурнай мовы.
   • Прыйсці (увайсці) у норму (прыйсці да звычайнага стану).

3. Загаловак кнігі, звычайна скарочаны, які даецца дробным шрыфтам на першай старонцы кожнага друкаванага аркуша ўнізе з левага боку (спец.).

нос, ✂, м.

1. Орган нюху, які знаходзіцца на твары чалавека або мордзе жывёлы.

   • Рымскі н. (вялікі, правільнай формы нос з гарбінкай).
   • Н. у н.; носам к носу (вельмі блізка адзін да другога; разм.).
   • Вадзіць за н. каго-н. (перан. абяцаць і не выконваць; уводзіць у зман; разм.).
   • Бубніць сабе пад н. (гаварыць вельмі ціха, незразумела; разм.).
   • Драць н. (перан. важнічаць, задавацца; разм.).
   • Вярнуць н. (адносіцца да каго-н. з пагардай; разм.).
   • Соваць н. куды-н. (перан. умешвацца не ў сваю справу; разм. неадабр.).

2. Дзюба ў птушкі.

   • Бусляняты закідваюць насы ўгору.

3. Пярэдняя частка судна, лодкі, самалёта і пад.

4. Аб выступаючай пярэдняй частцы якога-н. прадмета.

5. Тое, што і насок (у 2 знач.).

   • Туфлі з вострымі насамі.

◊

• 3-пад (самага) носа у каго (узяць, украсці) (разм.) — на вачах у каго-н., у непасрэднай блізкасці ад каго-н.

• На носе (разм.) — вельмі скора, у самы блізкі час (адбудзецца што-н.).

• Пад самым носам (разм.) — блізка, у непасрэднай блізкасці ад каго-,чаго-н.

• Носам рыць (груб.) — выказваць сваю незадаволенасць кім-,чым-н.

• Пакінуць з носам каго (разм.) — абдурыць, падмануць.

|| памянш. носік, ✂ і насок, ✂.

|| прым. насавы, ✂.

носік, ✂, м.

1. гл. нос.

2. Частка збана, чайніка і пад., праз якую выліваюць вадкасць.

3. Вострая або завостраная частка якога-н. прадмета.

   • Н. яйка.