Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

зачыкільгі́каць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак.

Разм. Пачаць чыкільгікаць. // Пайсці, кульгаючы, чыкільгікаючы. Язэп зачыкільгікаў да дзвярэй. Асіпенка.

зачыкіля́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе; зак.

Разм. Пачаць чыкіляць. // Пайсці, кульгаючы, чыкіляючы.

зачылі́каць, ‑ае; зак.

Пачаць чылікаць.

зачы́н, ‑у, м.

1. Разм. Пачатак чаго‑н., пачын. Язэп выцер пот. Зачын быў зроблены. Цяпер трэба было расставіць жанчын па дзялянцы. Асіпенка.

2. Пачатак песні, казкі, быліны, які характарызуецца своеасаблівым складам.

зачына́льнік, ‑а, м.

Той, хто пачынае якую‑н. справу; пачынальнік, заснавальнік. Скарына — зачынальнік усходнеславянскага кнігадрукавання. □ Карусь Каганец быў.. адным з першых зачынальнікаў палітычнай карыкатуры ў Беларусі. «Беларусь».

зачына́льніца, ‑ы, ж.

Жан. да зачынальнік.

зачына́цца 1, ‑аецца; незак.

1. Незак. да зачацца ​1.

2. Зал. да зачынаць ​1.

зачына́цца 2, ‑аецца; незак.

1. Незак. да зачацца ​2.

2. Зал. да зачынаць ​2.

зачына́ць 1, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да зачаць ​1.

зачына́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да зачаць ​2.

зачы́нены, ‑ая, ‑ае.

Дзеепрым. зал. пр. ад зачыніць.

•••

Дзверы зачынены перад кім гл. дзверы.

Пры зачыненых дзвярах гл. дзверы.

зачыні́цца, ‑чынюся, ‑чынішся, ‑чыніцца; зак.

1. Стуліцца, злучыцца, апусціцца, перашкаджаючы пранікненню куды‑н. (пра дзверы, века і пад.). Загрымеў ключ у замку, дзверы цяжка зачыніліся, і Нявідны астаўся адзін, адгароджаны ад свету, людзей і волі. Колас. // Зрабіцца недаступным для ўваходу, пранікнення ў сярэдзіну чаго‑н. Магазін зачыніўся. Куфар зачыніўся.

2. Застацца ў памяшканні, замкнуўшы, зачыніўшы дзверы. Алесь рвануў назад, кінуўся ў дзверы варыўні, зачыніўся з сярэдзіны і замкнуўся на жалезную засаўку. Крапіва. Бацька пастаяў ля акна, праводзячы вачамі сына, потым зачыніўся ў сваім пакойчыку. Гамолка.

•••

Свет зачыніўся гл. свет.