Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

гравюра, ✂, ж.

  1. Малюнак, выразаны (або вытраўлены) гравёрам на гладкай паверхні якога-н. цвёрдага матэрыялу (металу, дрэва, шкла), а таксама адбітак такога малюнка на паперы.

    • Г. на медзі.
  2. Від выяўленчага мастацтва — раздзел графікі, які ахоплівае творы, выкананыя такім спосабам.

|| прым. гравюрны, ✂.

  • Гравюрная тэхніка.

град, ✂, м.

  1. Атмасферныя ападкі ў выглядзе невялікіх ледзяных шарыкаў.

  2. перан., чаго. Мноства чаго-н.

    • Г. папрокаў.
    • Градам льецца пот.

|| прым. градавы, ✂.

  • Градавая хмара.

града, ✂, ж.

  1. Вузкая паласа зямлі, ускапаная на агародзе ці ў кветніку.

    • Пасадзіць граду буракоў.
  2. Рад невялікіх гор, узгоркаў, а таксама мноства аднастайных прадметаў, размешчаных у адзін рад.

    • Горная г.

|| памянш. градка, ✂.

|| прым. градкавы, ✂ і градавы, ✂.

  • Градкавыя культуры.

градабой, ✂, м.

Выпадзенне граду, які знішчае пасевы, сады і пад.

граданачальнік, ✂, м.

У Расіі 19 ст.: начальнік з правамі губернатара, які кіраваў горадам, што быў вылучаны з губернскага падпарадкавання ў асобную адміністрацыйную адзінку.

|| прым. граданачальніцкі, ✂.

граданосны, ✂.

Які нясе град (пра хмару).

|| наз. граданоснасць, ✂.

градацыя, ✂, ж. (кніжн.).

Паслядоўнасць, паступовасць у размяшчэнні чаго-н. пры пераходзе ад аднаго да другога.

|| прым. градацыйны, ✂.

градзіна, ✂, ж. (разм.).

Крупінка граду.

|| памянш. градзінка, ✂.

градус, ✂, м.

  1. Адзінка вымярэння вугла або дугі, роўная ​1⁄360 акружнасці.

    • Вугал у 60 градусаў (60).
    • Паварот на сто восемдзесят градусаў (а таксама перан. рэзкая змена сваёй думкі, пазіцыі).
  2. Адзінка вымярэння тэмпературы, працэнтнага утрымання спірту ў вінных вырабах.

    • Мароз дваццаць градусаў.
    • Каньяк у 60 градусаў.

◊

  • Пад градусам (разм. неадабр.) — у стане лёгкага ап’янення.

|| прым. градусны, ✂.

  • Градусная сетка (сетка градусаў даўгаты і шыраты на геаграфічных картах).

градуснік, ✂, м. (разм.).

Тэрмометр для вымярэння тэмпературы цела, а таксама вады, паветра.

  • Паставіць хвораму г.