Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

прычасць, , ж.

  1. У веруючых: віно з кавалачкамі просвіры ў чашы, якое ўжываецца ў царкве для прычашчэння.

  2. Тое, што і прычашчэнне.

прычашчэнне, , н.

Хрысціянскі абрад прыняцця просвіры і віна — таінства, у час якога на веруючых нібыта сыходзіць боская ласка.

прычоска, , ж.

Форма, якая надаецца валасам стрыжкай, расчэсваннем, завіўкай.

  • Модная п.

прычт, , м.

Царкоўныя служыцелі і пеўчыя ў хрысціянскай царкве (першапачаткова — без святара).

  • З’явіўся з усім прычтам.

|| прым. прычтавы, .

прычым, злуч.

Да таго ж, у дадатак да гэтага.

  • Пры школе добры сад, п. большасць дрэў пасаджаны самімі вучнямі.

прычына, , ж.

  1. З’ява, якая выклікае, абумоўлівае ўзнікненне другой з’явы.

    • П. хваробы.
    • П. звальнення з работы.
  2. Падстава, зачэпка для якіх-н. дзеянняў.

    • Уважлівая п.
    • Смяяцца без прычыны.
    • Па той простай прычыне, што... (таму, што...).

  • Без дай прычыны — беспадстаўна, ні з таго ні з сяго.

  • З прычыны чаго, у знач. прыназ. — у выніку чаго-н.

    • Не прыехаў з прычыны хваробы.

прычындалы, (разм. жарт.).

Прадметы, рэчы аднаго якога-н. прызначэння.

  • Сабраць свае прычындалы.

прычыніцца1, ; зак.

  1. да чаго. Стаць прычынай чаго-н.

    • Самаахвярная праца людзей прычынілася да росквіту гаспадаркі.
  2. да чаго. Стаць саўдзельнікам якой-н. справы; далучыцца да чаго-н.

    • П. да развіцця музычнага мастацтва.
    • П. да размовы.
  3. Здарыцца, адбыцца.

    • Прычынілася бяда.

|| незак. прычыняцца, .

прычыніцца2, ; зак.

Зачыніцца няпоўнасцю, няшчыльна.

  • Дзверы прычыніліся.

|| незак. прычыняцца, .

прычыніць1, ; зак.

Паслужыць прычынай чаго-н. (непрыемнага).

  • П. боль, крыўду.
  • П. страты.

|| незак. прычыняць, .

|| наз. прычыненне, .