Verbum

насіць, ✂; незак.

1. Тое, што і несці ў 1 знач. (але абазначае дзеянне, якое пастаянна паўтараецца, адбываецца ў розных напрамках і ў розны час).

   • Н. бульбу ў склеп.
   • Н. дзіця на руках.

2. Адзявацца пэўным чынам, мець заўсёды неабходнае пры сабе, а таксама мець, захоўваць.

   • Н. светлыя сукенкі.
   • Н. пашпарт у кішэні.
   • Н. бараду.

3. што. Перамяшчацца з месца на месца сілай свайго руху (пра вецер, ваду і пад.).

   • Вецер носіць лісце.

4. Мець якое-н. імя, прозвішча, званне, тытул і пад.

   • Н. прозвішча мужа.

5. Мець адзнакі чаго-н., характарызавацца чым-н.

   • Спрэчка насіла востры характар.

6. перан. Утрымліваць у сабе; адчуваць што-н., думаць пра што-н.

   • Н. надзею на выздараўленне.

7. (звычайна ў спалучэнні са словамі «пад сэрцам»), каго (што). Быць цяжарнай.

   • Н. дзіця пад сэрцам.

8. Трымаць у нейкім становішчы.

   • Н. руку на павязцы.

9. Збіраць на кветках і дастаўляць у вулей.

   • Жывуць пчолкі і мядок носяць.

10. Мець адзнакі, характэрныя рысы чаго-н., якога-н. часу.

    • Будынак носіць сляды грэчаскай архітэктуры.

11. Мець якую-н. прысвоеную назву, імя якога-н. дзеяча.

    • Інстытут мовазнаўства носіць імя Якуба Коласа.

12. Адлюстроўваць пэўны ўнутраны стан. Бледны твар Абрама заўсёды насіў выраз разгубленасці.

◊

• Дзе цябе (вас) бог носіць? (разм. жарт.) — здзіўленне пры сустрэчы, калі доўга не бачыліся.

• Да пары збан ваду носіць (разм.) — усё мае свой час.

• За плячамі не насіць (разм.) — аб чым-н. такім, што не абцяжарвае.

• Насіць на руках каго (разм.) — надта песціць каго-н.; балаваць.

|| наз. нашэнне, ✂ і носка, ✂.

наскакацца, ✂; зак. (разм.).

1. Стаміцца, скачучы цераз што-н.

   • Н. цераз канавы.

2. Уволю, многа паездзіць на кані.

3. Многа патанцаваць.

   • Будуць танцы, наскачамся ўволю.

наскальны, ✂.

Пра старажытныя надпісы, малюнкі: зроблены на скалах.

наскок, ✂, м.

1. Імклівы напад, скачок з мэтай нападу.

   • Н. звера.
   • Рабаўнікі рабілі наскокі на вёску.
   • З наскоку рабіць што-н. (перан. не падумаўшы як след, добра не разабраўшыся).

2. перан. Грубыя, беспадстаўныя нападкі, абвінавачанні супраць каго-н.

   • Адміністрацыйны н.

наскокам, прысл.

З разгону, хутка, а таксама наездам, мімаходам.

• Бываць на ўчастку н.

наскочыць, ✂; зак.

1. З ходу, з разгону наткнуцца на каго-, што-н.

   • Н. на плот.

2. Раптоўна накінуцца, напасці на каго-н.

   • Мядзведзь наскочыў на чалавека.

3. Нечакана з’явіцца (прыехаць, прыйсці і пад.).

   • Наскочылі партызаны з лесу.
   • Наскочыў мароз (перан.).

4. Пра час, пару года: хутка надысці, настаць (разм.).

   • А тут і жніво наскочыла.

наскрозь, прысл.

1. Праз усю таўшчыню чаго-н.

   • Прамокнуць н.
   • Бачыць каго-н. н. (перан. вельмі добра ведаць каго-н.).

2. перан. Поўнасцю, цалкам.

   • Лес н. апавіты змрокам.

наскрэбці, ✂; зак.

1. Скрабучы, сабраць або набраць нейкую колькасць чаго-н.

   • Н. мукі.
   • Н. грошай (перан. з цяжкасцю сабраць, набраць; разм.).

2. Начысціць, скрабучы (пра моркву, буракі і пад.).

   • Н. бульбы на вячэру.

|| незак. наскрабаць, ✂.

наскубці, ✂; зак.

1. чаго. Скубучы, набраць або сабраць у нейкай колькасці.

   • Н. сена.
   • Н. пер’я на падушку.

2. Нацягаць, натузаць (разм.).

   • Н. за валасы.

|| незак. наскубаць, ✂ і наскубваць, ✂.

наскурнік, ✂, м.

Від кароставага кляшча, які паразітуе на скуры жывёлы.