Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

пералажэ́нне, ‑я, н.

Дзеянне паводле дзеясл. пералажыць (гл. перакласці ў 6 знач.).

перала́з, ‑а, м.

Ход цераз плот, паркан. [Лабановіч] пералез добра знаёмы яму пералаз і ступіў на ганак пана падлоўчага. Колас.

перала́зіць 1, ‑лажу, ‑лазіш, ‑лазіць.

Незак. да пералезці.

перала́зіць 2, ‑лажу, ‑лазіш, ‑лазіць; зак.

Разм. Лазячы, пабываць усюды, аблазіць усё, многае.

пералакірава́ны, ‑ая, ‑ае.

Дзеепрым. зал. пр. ад пералакіраваць.

пералакірава́ць, ‑рую, ‑руеш, ‑руе; зак., што.

1. Пакрыць лакам нанава, яшчэ раз. Пералакіраваць тумбачку.

2. Палакіраваць усё, многае. Пералакіраваць усю мэблю.

пералакіро́ўвацца, ‑аецца; незак.

Зал. да пералакіроўваць.

пералакіро́ўваць, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.

Незак. да пералакіраваць.

пералакіро́ўка, ‑і, ДМ ‑роўцы; Р мн. ‑ровак; ж.

Разм. Дзеянне паводле знач. дзеясл. пералакіроўваць — пералакіраваць.

пералама́ны, ‑ая, ‑ае.

Дзеепрым. зал. пр. ад пераламаць.

пералама́цца, ‑ламлюся, ‑ломішся, ‑ломіцца; зак.

1. Паламацца напалам, на часткі. Няшчасце прыйшло нечакана — пад напорам моцнага ветру захісталася жалезабетонная калона і, пераламаўшыся пасярэдзіне, упала. Дадзіёмаў. Паплеціна непаслухмяна хіснулася і пераламалася каля самай.. рукі. Мележ. // Пашкодзіцца, зламацца ад удару (пра косці). Нага пераламалася.

2. Паламацца — пра ўсё, многае.

3. Крута сагнуцца, адхіліцца, пайсці ў іншым напрамку. Пераламаўся прамень дрыгатлівы На вострым плячы будана ў Разліве. Барадулін.

4. перан. Рэзка перамяніцца, стаць іншым (пра характар, звычкі, паводзіны і пад.). Нешта з’яднала не зусім дружную вуліцу. Нешта пераламалася ў адносінах добра знаёмых нам суседзяў. Навуменка. // Змяніцца ў горшы бок (пра жыццё, кар’еру і пад.). [Арцюшыха] усім сэрцам разумела маладую жанчыну, жыццё якой пераламалася акурат тады, калі яму сама трэба буяць. Сабаленка.

5. перан. Перарвацца, змяніцца па тэмбру пад уздзеяннем моцных пачуццяў, перажыванняў (пра голас). — Больш затрымлівацца мы не можам! Чуеш, Малько! — Голас маёра вось-вось гатовы быў пераламацца на высокай ноце. Беразняк.