Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

тэмпераваны, , (спец.).

З дакладна вызначанай колькасцю тонаў і іх суадносінамі па вышыні.

  • Т. інструмент.
  • Т. музычны лад.

тэмперамент, , м.

  1. Характарыстыка індывіда з боку дынамічных асаблівасцей яго псіхічнай дзейнасці (тэмпу, рытму, інтэнсіўнасці псіхічных працэсаў), якія ўтвараюць пэўны псіхалагічны тып.

  2. Жыццёвая энергія, здольнасць да ўнутранага ўздыму.

    • Чалавек з тэмпераментам.

тэмпераментны, .

Жывы, энергічны, якому ўласцівы палкі тэмперамент.

  • Т. чалавек.
  • Тэмпераментнае выступленне.

|| наз. тэмпераментнасць, .

тэмпература, , ж.

  1. Ступень нагрэтасці якога-н. цела, рэчыва; цеплавая характарыстыка.

    • Т. вады.
    • Т. паветра.
  2. Ступень цеплыні чалавечага цела як паказчык стану здароўя.

    • Памерыць тэмпературу дзіцяці.
  3. Павышаная цеплыня цела; гарачка (разм.).

    • У хворага т.

|| прым. тэмпературны, .

тэмпературыць, ; незак. (разм.).

Хварэць, маючы высокую тэмпературу.

  • Дзіця т.

тэнар, , м.

  1. Самы высокі мужчынскі голас.

    • Лірычны т.
  2. Спявак з такім голасам.

|| памянш. тэнарок, .

|| прым. тэнаровы, .

  • Тэнаровая партыя.

тэндэнцыйны, .

  1. Які праводзіць пэўную тэндэнцыю (у 1 знач.).

  2. Прадузяты, неаб’ектыўны.

|| наз. тэндэнцыйнасць, .

тэндэнцыя, , ж.

  1. Напрамак развіцця, схільнасць, імкненне.

    • Дэмакратычныя тэндэнцыі.
  2. Асноўная думка, ідэя, накіраванасць якога-н. твора, выказвання і пад.

  3. Прадузятая аднабаковая думка, якая навязваецца чытачу, гледачу, слухачу (кніжн.).

тэндэр, , м.

Спецыяльны вагон для паліва, вады і пад., счэплены з паравозам, або задняя частка паравоза, прыстасаваная для захоўвання паліва і вады.

|| прым. тэндэрны, .

тэнзар, , м.

У матэматыцы: аб’ект (радок, матрыца і пад.), каардынаты якога пераўтвараюцца па пэўнаму закону пры пераходзе ад адной сістэмы каардынат да другой.

|| прым. тэнзарны, .

  • Тэнзарнае вылічэнне.