Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

скарачэнне, , н.

  1. гл. скараціцца, -ць.

  2. Скарочанае абазначэнне, назва каго-, чаго-н.

    • Умоўныя скарачэнні ў слоўніку.
  3. Пропуск у якім-н. тэксце.

    • Раман друкуецца з скарачэннямі.
  4. Звальненне з работы (разм.).

    • С. штатаў.
  5. У словаўтварэнні: усячэнне слова, а таксама частка слова ці цэлае слова, утвораныя шляхам такога ўсячэння.

    • Лясгас — с. слоў лясны і гаспадарка.
    • Слоўнік скарачэнняў.

скарб, , м.

  1. звычайна мн. Грошы, каштоўныя дарагія рэчы, каштоўнасці.

    • Незлічоныя скарбы і багацце.
  2. перан.; звычайна Духоўныя і культурныя каштоўнасці (кніжн.).

    • Скарбы духоўнай культуры беларускага народа.
  3. перан. Пра каго-, што-н. вельмі вялікай вартасці.

    • Гэты артыст — сапраўдны с.
  4. Багацце, маёмасць, хатнія рэчы.

    • Уласны с.
    • Калгасны с.

скарбніца, , ж.

  1. Даўней: месца захоўвання дарагіх рэчаў, каштоўнасцей.

    • Княжаская с.
  2. перан. Сукупнасць культурных, духоўных каштоўнасцей, сканцэнтраванне чаго-н. вельмі каштоўнага.

    • Паэзія Якуба Коласа і Янкі Купалы — с. беларускай літаратуры.

скарбонка, , ж.

  1. Бляшанка, скрыначка з вузкай шчылінай для збірання і захоўвання грошай.

    • Ссыпаць манеты ў скарбонку.
  2. Тое, што і скарбніца (у 2 знач.).

|| прым. скарбоначны, .

  • С. збор.

скарга, , ж.

  1. Выражэнне незадавальнення, нараканне з прычыны непрыемнасцей.

    • Скаргі дзяцей.
  2. Афіцыйная заява аб незаконным дзеянні якой-н. асобы, установы, арганізацыі.

    • Напісаць скаргу.
    • Кніга скаргаў.

|| прым. скаргавы, .

скардзіцца, ; незак.

  1. на каго-што і са злуч. уступальны. «што». Выказваць скаргі (у 1 знач.).

    • С. на нястачу.
    • Яна скардзіцца, што ўвесь час хворая.
  2. Падаваць скаргу (у 2 знач.).

    • С. ў суд.
  3. Даносіць, нагаворваць (разм.).

    • С. начальству на калегу.

|| зак. паскардзіцца, і наскардзіцца, .

скаржнік, , м.

Той, хто падае скаргу (у 2 знач.).

|| ж. скаржніца, .

скарміць, ; зак.

Зрасходаваць на корм каму-н.

  • С. каровам кукурузны сілас.

|| незак. скормліваць, .

скародзіць, і скарадзіць, , незак.

Разрыхляць бараной зямлю.

|| зак. паскародзіць, і заскародзіць, .

|| наз. скароджанне, і скарадзьба, .

скароміна, , ж. (разм.).

Скаромная ежа, скаромнае.

  • У набожных сем’ях не дазвалялася есці ў пост скароміну.