Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

скакалка, , ж.

У дзіцячых гульнях — шнур або вяровачка, цераз якую скачуць, круцячы і перакідваючы яе цераз галаву.

скакаць, ; незак.

  1. Рабіць скачкі, хутка рухацца, падскокваючы.

    • Дзеці скачуць на лузе.
    • Заяц скача па канюшыне.
    • С. на адной назе.
    • Гутарка скакала з адной тэмы на другую (мянялася; перан.).
  2. Адскокваць убок або ўверх, стукаючы аб што-н. цвёрдае.

    • Мячык скача на тратуары.
  3. Міжвольна дрыжаць, трэсціся (пра часткі цела, твару; разм.).

    • Калені скакалі ад страху.
    • На шыі скача жылка.
  4. Ехаць наўскач.

    • С. на кані праз выган.
  5. Рэзка змяняцца (разм.).

    • Тэмпература ў дзіцяці скача.
    • Цэны скачуць.
  6. Танцаваць (разм.).

    • С. польку.
  7. Часта мяняць месца работы, вучобы (разм.).

    • С. з аднаго завода на другі.
    • Скакаць пад чыю дудку (неадабр.) — падпарадкоўвацца чужой волі.

|| аднакр. скакануць, , скокнуць, і скочыць, .

|| наз. скаканне, і скок, .

скакун, , м.

  1. Конь з высокімі бегавымі якасцямі.

    • Арабскі с.
  2. Спартсмен, які займаецца скачкамі.

  3. Той, хто танцуе (разм.).

|| ж. скакуха, .

скала, , ж.

Каменная гара з вострымі выступамі, крутымі схіламі.

  • Падводная с.

|| прым. скальны, .

скалалажанне, , н.

Від спорту — узыходжанне на крутыя скалы.

скалалаз, , м.

Спартсмен, які займаецца скалалажаннем.

|| ж. скалалазка, .

скалануцца, ; зак.

  1. Задрыжаць, затрэсціся; страсянуцца, здрыгануцца.

    • Бярозка ад удару скаланулася.
  2. Уздрыгнуць.

    • С. ад холаду.
  3. перан. Моцна захвалявацца.

    • Сэрца маё скаланулася ад непрыемнай весткі.

|| незак. скаланацца, .

скалануць, ; зак.

  1. Прымусіць здрыгануцца, страсянуцца.

    • С. грушу.
    • Вецер скалануў дзверы.
    • Машыну скаланула на калдобіне (безас.).
  2. Перамяшаць часцінкі вадкасці, страсянуўшы пасудзіну.

    • С. квас.
  3. безас., каго-што. Перакрывіць, перасмыкнуць (пра сутаргавы рух).

    • Ад холаду яго скаланула.
  4. перан. Ахапіць, авалодаць (пра пачуцці, думкі); моцна ўзрушыць, усхваляваць.

    • Жаль скалануў сэрца маці.
  5. перан. Вымусіць каго-н. аддаць што-н. (разм.).

    • Калі скаланём, дык аддасць.

|| незак. скаланаць, .

скалапендра, , ж.

Невялікая членістаногая ядавітая жывёліна.

|| прым. скалапендравы, .

скалдуніцца, ; зак. (разм.).

Зблытацца, скудлаціцца (пра валасы, шэрсць і пад.).