Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

пераесці, ; зак.

  1. чаго і без дапаўнення.

    • З’есці лішняе.
  2. што і чаго. З’есці ўсё, многае.

    • Думалі хлеба не пераядзім за зіму.
  3. Пра што-н. едкае: раз’ядаючы, разбурыць, раздзяліць на часткі.

    • Іржа пераела жалеза.

|| незак. пераядаць, .

|| наз. пераяданне, .

пераехаць, ; зак.

  1. што і цераз што. Праехаць цераз што-н., на другі бок чаго-н.

    • П. гасцінец.
  2. Праехаўшы па кім-, чым-н., раздушыць, пакалечыць.

    • Машына пераехала чалавека.
  3. Перасяліцца, перабрацца.

    • П. у новы дом.

|| незак. пераязджаць, .

|| наз. пераезд, .

|| прым. пераезны, .

перажаваць, ; зак.

Тое, што і разжаваць (у 1 знач.).

  • П. ежу.

|| незак. перажоўваць, .

перажаніцца, ; зак.

Ажаніцца — пра ўсіх, многіх.

  • Аднакурснікі амаль усе перажаніліся.

перажаніць, ; зак.

Пажаніць усіх, многіх.

  • П. усіх сыноў.

перажыванне, , н.

Душэўны стан, выкліканы якімі-н. моцнымі адчуваннямі, уражаннямі.

  • Цяжкія перажыванні.

перажываць, ; незак.

  1. гл. перажыць.

  2. за каго-што і без дапаўнення. Хвалявацца, нервавацца з прычыны чаго-н., быць у стане душэўнага неспакою ў сувязі з чым-н.

    • Пасварылася з суседкай, а цяпер перажываю.

перажытак, , м.

Тое, што захавалася ад мінулага і не адпавядае сучасным нормам, астатак устарэлага.

  • Перажыткі даўніны.

|| прым. перажытачны, .

перажыць, ; зак.

  1. Зазнаць у жыцці.

    • П. вялікую радасць.
    • Перажылі лета гарачае, перажывём і ліха хадзячае (з нар.).
  2. Пражыць даўжэй за каго-, што-н.

    • П. сваіх равеснікаў.
  3. Выцерпець, перанесці што-н.

    • Ён не мог п. абразы.

|| незак. перажываць, .

перазарадзіць, ; зак.

Зарадзіць зноў.

  • П. ружжо.
  • П. фотаапарат.

|| незак. перазараджаць, .

|| наз. перазарадка, .

|| прым. перазарадны, .