Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні
абвгдеёжзійклмнопрстуфхцчшэюя

парыцца, ✂; незак.

  1. гл. парыць.

  2. Варыцца ў закрытай пасудзіне пры дапамозе пары.

  3. Знаходзіцца ў вельмі цёплым, гарачым памяшканні або быць надта цёпла апранутым (разм.).

    • На дварэ такая цеплыня, а ты парышся ў гэтым кажуху.

  4. перан., над чым і без дапаўнення. Тое, што і пацець (у 3 знач.; разм.).

    • П. над задачай.

парыць, ✂; незак.

  1. Апрацоўваць парай, варам (для ачысткі, знішчэння насякомых і г. д.).

    • П. бялізну.
    • П. бочку.

  2. Хвастаць венікам (у лазні, каб выклікаць пот).

  3. Варыць у закрытай пасудзіне пры дапамозе пары.

    • П. гарох.

  4. Вельмі цёпла апранаць (разм.).

    • Што ты парыш дзіця ў гэтым паліто.

  5. Кіпяціць (пра малако).

  6. безас. Пра вельмі гарачае вільготнае надвор’е.

    • Увесь дзень парыла.

◊

  • Парыць зямлю або косці (разм.) — не жыць, ляжаць у магіле.

|| зак. папарыць, ✂.

|| звар. парыцца, ✂.

|| наз. паранне, ✂ і парка, ✂.

парэз, ✂, м.

Парэзанае месца.

  • П. на руцэ.

парэзаць, ✂; зак.

  1. Параніць чым-н. вострым.

    • П. руку.

  2. што і чаго. Нарэзаць у якой-н. колькасці, разрэзаць на часткі.

    • П. дроў.

  3. Зарэзаць у якой-н. колькасці.

    • П. гусей.

|| звар. парэзацца, ✂.

парэй, ✂, м.

Род цыбульнай расліны, прыгоднай для яды.

  • Цыбуля-п.

парэнча, ✂, ж.

Тое, што і поручань.

|| прым. парэнчавы, ✂.

парэчкі, ✂, ж.

Кустовая ягадная расліна з ядомымі кісла-салодкімі ягадамі, а таксама самі гэтыя ягады.

  • Чырвоныя, чорныя, белыя п.

|| прым. парэчкавы, ✂.

  • Парэчкавае варэнне.
  • П. куст.

пас​1, ✂, м.

  1. Прыстасаванне ў выглядзе паласы скуры (або шчыльнай тканіны) для прывядзення ў рух механізма.

    • Злучыць пасам малатарню з трактарам.

  2. Тое, што і пояс (у 1 знач.), пасак (у 1 знач.).

|| прым. пасавы, ✂.

  • Пасавае кола сячкарні.

пас​2, ✂, м.

  1. У картачных гульнях: адказ ад удзелу ў дадзеным розыгрышы.

    • Аб’явіць п.
    • Я п. (пасую).

  2. перан., у знач. вык. Не ў сілах, вымушаны адмовіцца што-н. зрабіць (разм.).

    • Тут я п.

пас​3, ✂, м.

У спартыўных гульнях: перадача мяча партнёру.

  • Дакладны п.
  • П. мне! (у гульнях: пасуй!).