Verbum

няможна, безас. у знач. вык.

1. Не дазваляецца, забаронена.

   • Па газонах хадзіць н.

2. Немагчыма, няма магчымасці (разм.).

   • Далей так жыць н.

нямы, ✂.

1. Пазбаўлены здольнасці гаварыць.

   • Нямое дзіця.
   • Школа для нямых (наз.).

2. перан. Маўклівы, ціхі.

   • Нямая цішыня.

3. перан. Скрыты, затоены.

   • Н. папрок.

◊

• Нямая карта — вучэбная геаграфічная карта без абазначэння назваў.

• Нямое кіно — неагучанае кіно.

• Нямая роля — роля без слоў.

нянавісць, ✂, ж.

Пачуцці моцнай варожасці, непрыязнасці.

• Н. да ворага.

нянька, ✂, ж.

1. Жанчына, якая даглядае дзяцей у сям’і.

   • Пайсці ў нянькі.
   • У сямі нянек дзіця без носа (прыказка).

2. перан. Той, хто апякае каго-н., клапоціцца пра каго-н.

|| ласк. няня, ✂.

|| прым. няньчын, ✂.

няньчыцца, ✂; незак.

1. Даглядаць дзіця.

2. перан., з кім-чым. Празмерна клапаціцца аб кім-, чым-н., удзяляць шмат увагі каму-, чаму-н.

   • З ім не варта н.

няньчыць, ✂; незак.

Даглядаць дзіця.

• Н. унукаў.

няня, ✂, ж.

1. гл. нянька.

2. Санітарка ў бальніцы, медпункце.

няпарнакапытныя, ✂, н.

Атрад млекакормячых з адным пальцам (з цэлым нераздвоеным капытом), да якога адносяцца конь, насарог і тапір.

няпоўнагалоссе, ✂, н.

У мовазнаўстве: наяўнасць у стараславянскай мове ў каранёвых марфемах спалучэнняў ра, ла, ре, ле паміж зычнымі, што адпавядаюць усходнеславянскім оро, оло, ере, напр. страна — сторона, прохладный — холодный, млеко — молоко.

|| прым. няпоўнагалосны, ✂.

• Няпоўнагалосныя спалучэнні.

няпраўда, ✂, ж.

1. Тое, што знаходзіцца ў супярэчнасці з праўдай; хлусня.

   • Няпраўдай свет пройдзеш, ды назад не вернешся (з нар.).

2. Ашуканства, падман.

   • Многа пабачыў на вяку ашуканства і няпраўды.

3. у знач. вык. Не адпавядае сапраўднасці.

   • Н., што ён памяняў месца працы.
   • — Ён твой сябар? Н.