Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

прыпаяць, ; зак.

  1. Прырабіць паяннем.

    • П. ручку да чайніка.
  2. Вынесці судовае рашэнне ў адносінах да каго-н. (разм. неадабр.).

    • Яму прыпаялі пяць гадоў турмы.

|| незак. прыпайваць, .

|| наз. прыпайванне, і прыпайка, .

|| прым. прыпайны, і прыпаечны, .

прыперці, ; зак. (разм.).

  1. Тое, што і прыціснуць (у 1 знач.).

    • П. да плота.
    • П. да сцяны каго-н. (таксама перан. паставіць у становішча, з якога няма выйсця).
  2. што чым. Зачыніўшы, прыставіць шчыльна што-н., каб не адчынялася.

    • П. дзверы калом.
  3. Прынесці на сабе (што-н. цяжкае; разм.).

    • Прыпёр цэлы мяшок бульбы.
  4. Прыйсці (разм. неадабр.).

    • Ён прыпёр за пяць кіламетраў.
  5. безас. Вельмі захацецца; тэрмінова спатрэбіцца (разм. груб.).

    • Так прыпёрла табе ехаць сёння.

|| незак. прыпіраць, .

прыперціся, ; зак.

  1. чым да каго-чаго. Стаўшы або сеўшы блізка да каго-, чаго-н., абаперціся верхняй часткай тулава на каго-, што-н.

    • П. спінай да дзвярэй.
  2. Тое, што і прыперці (у 4 знач.; разм.).

    • Чаго ты сюды прыпёрся?
  3. Знайсці прыстанішча, прыстроіцца дзе-н. (разм.).

    • Гэтаму чалавеку няма дзе часова п.

|| незак. прыпірацца, .

прыпеў, , м.

Частка песні, якая паўтараецца пасля кожнага куплета.

  • Вясёлы п.

прыпеўка, , ж.

Тое, што і частушка.

  • А за песні, за прыпеўкі палюбілі мяне дзеўкі.

прыпечак, , м.

Месца перад чалеснікамі печы.

прыпёк1, , м.

Прыбаўка ў вазе хлеба пасля выпечкі ў параўнанні з вагой затрачанай мукі.

  • Значны п.

прыпёк2, , м.

Месца, дзе моцна прыпякае сонца.

  • Легчы на прыпёку.

прыпісаць, ; зак.

  1. Напісаць у дадатак да чаго-н.

    • П. некалькі слоў.
  2. Прылічыць (у 2 знач.) запісаўшы.

    • П. да прызыўнога ўчастка.
  3. што каму-чаму. Палічыць вынікам чаго-н., зыходным ад каго-, чаго-н., прыналежным каму-н.

    • Поспех акцёра прыпісалі яго прыгажосці.
    • П. верш не таму, хто складаў.

|| незак. прыпісваць, .

|| наз. прыпіска, і прыпісванне, .

прыпіска, , ж.

  1. гл. прыпісаць.

  2. Дадатак да напісанага.

    • П. другім чарнілам.
  3. часцей Заведама завышаныя, несапраўдныя паказчыкі поспехаў вытворчасці, выканання плана і пад.

    • Барацьба з прыпіскамі.