Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

прагматызм, ✂, м.

  1. Плынь у філасофіі, якая адмаўляе неабходнасць пазнання аб’ектыўных законаў рэчаіснасці і прызнае ісцінай толькі тое, што дае практычна карысныя вынікі.

  2. У гістарычнай навуцы: напрамак, які абмяжоўваецца апісаннем падзей у іх знешняй сувязі і паслядоўнасці без раскрыцця заканамернасцей іх развіцця.

|| прым. прагматычны, ✂.

прагматыка, ✂, ж.

У семіётыцы, мовазнаўстве: напрамак, які вывучае адносіны паміж сродкамі мовы і тымі, хто гэтымі сродкамі карыстаецца; самі такія адносіны.

|| прым. прагматычны, ✂.

прагназіст, ✂, м.

Спецыяліст па прагназіраванню чаго-н.

|| ж. прагназістка, ✂.

прагнасць, ✂, ж.

  1. Празмернае імкненне задаволіць якое-н. жаданне.

    • Есці з прагнасцю.
  2. Ненасытнасць, жадлівасць.

    • П. чалавечая.

прагнаць, ✂; зак.

  1. Прымусіць пайсці адкуль-н., выдаліць (груба, прымусова, сілай).

    • П. з хаты.
    • П. са службы.
    • П. змрочныя думкі (перан.).
  2. Прымусіць рухацца, ісці.

    • П. палонных праз горад.
    • П. плыты па рацэ.
  3. Ажыццявіць прагон (у 3 знач.; спец.).

    • П. п’есу перад прэм’ерай.
  4. Хутка праехаць, прабегчы (разм.).

    • П. па шасэ пяць кіламетраў.
  5. Хуткім рухам або накірункам кірункам руху чаго-н. утварыць што-н.

    • П. пракос.
    • П. разору.
  6. перан. Задаволіўшы, спыніць, наталіць(разм.).

    • П. смагу.

|| незак. праганяць, ✂.

прагнілы, ✂.

Які прагніў.

  • П. мосцік.

прагнісці, ✂ і прагніць, ✂; зак.

Згнісці, згніць наскрозь.

  • Падлога прагніла.

|| незак. прагніваць, ✂.

прагноз, ✂, м. (кніжн.).

Прадбачанне, прадказанне, заснаванае на пэўных дадзеных.

  • П. надвор’я.
  • П. падзей.

|| прым. прагнозны, ✂ і прагнастычны, ✂.

  • Прагнозныя разлікі.
  • Прагнозныя запасы калійнай солі.
  • Прагнастычны даклад.

прагностыка, ✂, ж.

Тэорыя і практыка прагназіравання.

прагнуцца, ✂; зак.

Пад уздзеяннем цяжару атрымаць выгіб.

  • Столь прагнулася.

|| незак. прагінацца, ✂ і прагібацца, ✂.

|| наз. прагіб, ✂, прагінанне, ✂ і прагібанне, ✂.