зачына́цца 1, ‑аецца; незак.
1. Незак. да зачацца 1.
2. Зал. да зачынаць 1.
зачына́цца 2, ‑аецца; незак.
1. Незак. да зачацца 2.
2. Зал. да зачынаць 2.
зачына́ць 1, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да зачаць 1.
зачына́ць 2, ‑аю, ‑аеш, ‑ае.
Незак. да зачаць 2.
зачы́нены, ‑ая, ‑ае.
Дзеепрым. зал. пр. ад зачыніць.
•••
Дзверы зачынены перад кім гл. дзверы.
Пры зачыненых дзвярах гл. дзверы.
зачыні́цца, ‑чынюся, ‑чынішся, ‑чыніцца; зак.
1. Стуліцца, злучыцца, апусціцца, перашкаджаючы пранікненню куды‑н. (пра дзверы, века і пад.). Загрымеў ключ у замку, дзверы цяжка зачыніліся, і Нявідны астаўся адзін, адгароджаны ад свету, людзей і волі. Колас. // Зрабіцца недаступным для ўваходу, пранікнення ў сярэдзіну чаго‑н. Магазін зачыніўся. Куфар зачыніўся.
2. Застацца ў памяшканні, замкнуўшы, зачыніўшы дзверы. Алесь рвануў назад, кінуўся ў дзверы варыўні, зачыніўся з сярэдзіны і замкнуўся на жалезную засаўку. Крапіва. Бацька пастаяў ля акна, праводзячы вачамі сына, потым зачыніўся ў сваім пакойчыку. Гамолка.
•••
Свет зачыніўся гл. свет.
зачыні́ць, ‑чыню, ‑чыніш, ‑чыніць; зак., каго-што.
1. Злучыць створкі, апусціць века чаго‑н. Зачыніць дзверы. Зачыніць акно. Зачыніць века чамадана. □ Анціпка хуценька зачыніў фортку і пайшоў паўз дашчаную агароджу. Сіняўскі. // Злучыўшы створкі чаго‑н., апусціўшы века і пад., перашкодзіць поступу, пранікненню ў сярэдзіну чаго‑н. Зачыніць хату. Зачыніць скрыню. □ Я хуценька прыбраў усю сваю маёмасць і зачыніў шафу. Кавалёў.
2. Пакінуць каго‑н. у памяшканні, замкнуўшы дзверы; заперці. Адама зачынілі ў зямлянцы разведчыкаў, цішком забраўшы адтуль усё, што магло быць зброяй. Брыль. Пайшоў Арцём у залу, і зачынілі яго там аднаго з палячкаю. Гарэцкі.
•••
Свет зачыніць каму — перашкодзіць нармальнаму, спакойнаму жыццю. Горш за ўсё гэты Саўка, дзед Талаш і Мартын Рыль. Яны зачынілі [войту] свет, і покі не дойдзе ён тут ладу, не будзе яму спакою. Колас.
Як зачыніць — поўна, вельмі многа. [Дзяцей] найшло цэлы пакой, як зачыніць. Якімовіч.
зачы́ншчык, ‑а, м.
Той, хто пачынае што‑н. (звычайна непрыстойнае, ганебнае). Зачыншчык бойкі. Зачыншчыкі вайны. Выявіць зачыншчыкаў.
зачыня́цца, ‑яюся, ‑яешся, ‑яецца; незак.
1. Незак. да зачыніцца.
2. Зал. да зачыняць.
зачыня́ць, ‑яю, ‑яеш, ‑яе.
Незак. да зачыніць.