Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

дудукаць, ✂; незак. (разм.).

Ціха, спакойна размаўляць.

  • Сядзяць сабе бабулькі, дудукаюць.

|| наз. дудуканне, ✂.

дуж

Ужыв. ў выразе: як дуж — колькі ёсць сілы, колькі змогі стае.

  • Нясе як дуж.

дужа, прысл. (абл.).

Надта, вельмі, надзвычай.

  • Д. шкада хлопца.
  • Ён быў д. здзіўлены.

дужацца, ✂; незак. (разм.).

Мерацца сілай, бароцца.

  • Хлопцы збіраюцца і пачынаюць д.

|| наз. дужанне, ✂.

дужка, ✂, ж.

  1. гл. дуга.

  2. Знак прыпынку або матэматычны знак у выглядзе вертыкальнай рысы (прамой, закругленай, фігурнай).

    • Круглыя дужкі.
    • Квадратныя дужкі.
    • Фігурныя дужкі.
    • Узяць у дужкі.
    • Вынесці за дужкі.
    • Раскрыць дужкі.
  3. Ручка або якая-н. іншая частка прадмета ў форме невялікай дугі.

    • Д. замка.

|| прым. дужачны, ✂.

дужы, ✂.

Які валодае вялікай фізічнай сілай.

  • Узяўся за гуж, не кажы, што не дуж (прыказка).

|| наз. дужасць, ✂.

  • Прыродная д.

дужэць, ✂; незак. (разм.).

Станавіцца дужэйшым, набірацца сіл.

  • Хлопчык рос і дужэў.

дула, ✂, н.

Выхадная адтуліна канала ствала агнястрэльнай зброі, а таксама сам ствол.

  • Д. нагана.

|| прым. дульны, ✂.

дуліна, ✂, ж. (абл.).

Грушавае дрэва і плод, тое, што і дуля (у 1 знач.).

дуля, ✂, ж.

  1. Фруктовае дрэва сямейства ружакветных з акруглымі прадаўгаватай формы пладамі, а таксама плод гэтага дрэва (абл.).

    • Бабуля частавала нас смачнымі дулямі.
  2. Кукіш, фіга (разм. груб.).

    • Даць, паказаць дулю.