Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

спудлаваць, ✂; зак.

  1. Не трапіць у цэль (страляючы, кідаючы што-н. і пад.).

    • С. страляючы.
  2. перан. Схібіць, зрабіць няправільны крок у чым-н. (разм.).

    • Цяпер важна не с., а прыняць правільнае рашэнне (перан.).

спуск, ✂, м.

  1. гл. спусціцца, -ць.

  2. Месца, па якім спускаюцца ўніз.

    • Круты с.
  3. Прыстасаванне, якое прыводзіць у рух курок пры выстрале.

    • Націснуць на с.
  4. Шлюз у млыне для прапускання вады.

  5. Доўгі сталярны рубанак.

  6. Прагал у верхняй частцы старонкі перад пачаткам раздзела кнігі (спец.).

◊

  • Не даваць спуску каму (разм.) — не рабіць патурання каму-н., а строга патрабаваць.

|| прым. спускавы, ✂.

  • С. механізм.

спусташальнік, ✂, м.

Той, хто спустошвае, ператварае ў пустыню.

|| ж. спусташальніца, ✂.

спусташальны, ✂.

Які прыводзіць да спусташэння, нясе спусташэнне.

  • Спусташальныя войны.

|| наз. спусташальнасць, ✂.

спусташэнне, ✂, н.

  1. гл. спустошыць.

  2. Тое, што і спустошанасць.

спустошанасць, ✂, ж.

Стан маральнага бяссілля; душэўная пустата.

  • С. душы.

спустошыць, ✂; зак.

  1. Зруйнаваць, нанесці матэрыяльныя страты.

    • Вайна спустошыла гарады і вёскі.
  2. перан. Пазбавіць маральных сіл, зрабіць няздольным да актыўнага жыцця.

    • Амаральныя паводзіны спустошылі жыццё гэтага чалавека.
  3. Пра глебу: зрабіць неўрадлівай.

    • Безгаспадарчыя адносіны спустошылі глебу.

|| незак. спусташаць, ✂ і спустошваць, ✂.

|| наз. спусташэнне, ✂ і спустошванне, ✂.

спусцелы, ✂ (разм.).

Які стаў пустым, акінутым.

  • Спусцелыя лясы сігналізуюць аб забруджанасці прыроднага асяроддзя.

спусцісты, ✂.

Які паступова спускаецца; пакаты, не круты.

  • С. бераг.

|| наз. спусцістасць, ✂.

спусціцца, ✂; зак.

  1. Перамясціцца зверху ўніз.

    • С. з гары.
    • С. ў склеп.
    • С. на зямлю (таксама перан. ад мар, летуценняў вярнуцца да рэчаіснасці).
  2. на што і без дапаўнення. Пра птушак, насякомых, лятальныя апараты: прызямліцца, сесці.

    • Верталёт спусціўся на выган.
  3. перан. Пра ноч, імглу, туман і пад.: наступіць, насунуцца.

    • На зямлю спусцілася ноч.
  4. Дайсці да заняпаду, разарыцца (разм.).

    • С. з грошай.
  5. Сарвацца з чаго-н., што ўтрымлівае.

    • Курок спусціўся сам па сабе.

|| незак. спускацца, ✂.

|| наз. спуск, ✂.