Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

скруціць, ; зак.

  1. гл. круціць.

  2. Навіць на што-н.

    • С. дрот.
    • С. вуду.
  3. перан. Перамагчы, скарыць, узяць верх над кім-н.

    • С. ворага.
  4. перан. Адолець, авалодаць (пра хваробу).

    • Дзядулю скруціў раматус.
    • На тым тыдні так скруціла, што не магла навярнуцца (безас.).
  5. перан. Не вярнуць доўг, не аддаць належнае; не выканаць абяцанага.

    • С. пазычаныя грошы.
    • Узяла кош і скруціла, не вярнула.
    • С. вяселле.
  6. Зняць што-н., круцячы.

    • С. гайку.
  7. Доўга або неасцярожна круцячы, прывесці ў непрыгоднасць.

    • Так можна кран с.!
  8. перан. Сапсаваць (жыццё, лёс і пад.) каму-н.

    • Ты мне жыццё скруціў.

|| незак. скручваць, .

|| наз. скручванне, .

скрывавіцца, ; зак.

Заліцца, запэцкацца кроўю.

|| незак. скрываўлівацца, .

скрывавіць, ; зак.

Збіць да крыві; запэцкаць кроўю.

  • С. рушнік.
  • Скрываўленая вопратка.

|| незак. скрываўліваць, .

скрыгат, , м.

Рэзкі гук, які ўтвараецца пры моцным трэнні аднаго прадмета аб другі.

  • С. жалеза.

скрыгатаць, ; незак.

Утвараць гукі скрыгату.

  • Дзверы скрыгочуць.
  • С. зубамі (таксама перан. выказваць незадавальненне, злосць).

|| наз. скрыгатанне, .

скрыгаць, ; незак.

Тое, што і скрыгатаць.

|| аднакр. скрыгануць, .

|| наз. скрыганне, .

скрыжаванне, , н.

  1. гл. скрыжаваць.

  2. Месцы, дзе скрыжоўваюцца дарогі, вуліцы.

    • С. шашэйных дарог.
  3. Адзін з відаў моўнай канвергенцыі (сыходжання, прыпадобнівання моў; уст.).

    • С. моў.

скрыжавацца, ; зак.

  1. гл. крыжавацца.

  2. Спалучыцца адзін з адным у выніку скрыжавання (пра расліны, жывёл).

  3. Зрабіць уплыў адзін на аднаго ў выніку скрыжавання (пра мовы, гаворкі; уст.).

|| незак. скрыжоўвацца, .

|| наз. скрыжаванне, .

скрыжаваць, ; зак.

  1. Скласці што-н. крыж-накрыж.

    • С. рукі.
    • С. шпагі (пра паядынак; таксама перан. уступіць у бой, спрэчку).
  2. Зрабіць спарванне розных відаў (жывёл, раслін) для атрымання новай пароды, гатунку.

|| незак. скрыжоўваць, .

|| наз. скрыжаванне, .

скрыжаль, , ж.

Дошка з напісаным на ёй свяшчэнным тэкстам.

  • Падзеі засведчаны на скрыжалях гісторыі (перан.; высок.).