Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

нуль, , м.

  1. У матэматыцы: сапраўдны лік, ад прыбаўлення якога ніякі лік не змяняецца; прыпісаны ж да любога ліку справа, павялічвае яго ў дзесяць разоў.

    • Звесці да нуля (перан. пазбавіць усякага сэнсу, значэння).
  2. Умоўная велічыня, адносна якой вызначаецца тэмпература чаго-н.

    • Дзесяць градусаў ніжэй нуля.
  3. перан. Пра нязначнага, нікчэмнага чалавека (разм.).

    • У навуцы гэты чалавек н.

  • Абсалютны нуль — самая нізкая магчымая тэмпература (-273,16 °С).

  • Нуль увагі на каго-што (разм.) — ніякай увагі.

  • Пачаць з нуля (разм.) — без папярэдняй падрыхтоўкі.

  • Стрыгчы пад нуль (разм.) — стрыгчы нагала.

|| прым. нулявы, .

нумар, , м.

  1. Парадкавы лік прадмета ў шэрагу яму падобных.

    • Н. тэлефона.
    • Н. білета.
  2. Прадмет, абазначаны пэўным лікам па парадку.

    • Святочны н. газеты.
  3. Жэтон, планка, ярлык з адбіткам або малюнкам лічбы.

  4. Размер адзення, абутку і інш.

  5. Асобны пакой у гасцініцы, лазні і пад.

  6. Асобнае закончанае выступленне артыстаў (у тэатры, на канцэрце і пад.).

    • Сольны н.
    • Выкінуць н. (перан. здзейсніць які-н. нечаканы, дзіўны ўчынак; разм.).
  7. Баец гарматнага, кулямётнага і пад. разліку.

|| памянш. нумарок, .

|| прым. нумарны, .

нумараваць, ; незак.

Ставіць нумары на кім-, чым-н.

|| зак. занумараваць, і пранумараваць, .

|| наз. нумарацыя, .

|| прым. нумарацыйны, .

нумаратар, , м.

  1. Апарат для нумаравання (аблігацый, білетаў, квітанцый і пад.).

  2. Прыстасаванне пры электрычным званку, якое паказвае нумары месц, адкуль перадаецца званок (напр. у гасцініцы).

нумарацыя, , ж.

  1. гл. нумараваць.

  2. Лічбавае абазначэнне прадметаў, якія змяшчаюцца ў паслядоўным парадку.

    • Н. кватэр.
  3. Сукупнасць прыёмаў называння і абазначэння лікаў.

    • Дзесятковая н.

нумарны, .

  1. гл. нумар.

  2. Такі, назва якога абазначана толькі нумарам.

    • Н. завод.

нумізмат, , м.

Спецыяліст па нумізматыцы (у 1 знач.); чалавек, які займаецца нумізматыкай (у 2 знач.).

|| ж. нумізматка, .

нумізматыка, , ж.

  1. Раздзел навукі, які вывучае гісторыю старажытных манет, грашовых зліткаў і медалёў.

  2. Калекцыяніраванне старажытных манет і медалёў.

|| прым. нумізматычны, .

нунцый, , м.

Пастаянны дыпламатычны прадстаўнік рымскага папы ў замежнай дзяржаве.

нутраны, .

  1. Выняты з нутра якой-н. жывёлы.

    • Нутраное сала.
  2. перан. Глухі, які выходзіць нібы з чэрава.

    • Н. голас.
    • Н. кашаль.
  3. Змешчаны ўнутры чаго-н., на ўнутраным баку чаго-н. (разм.).

    • Н. замок.