Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

ПрадмоваСкарачэнніКніга ў PDF/DjVu

дэкаціро́ўка, ‑і, ДМ ‑роўцы, ж.

Дзеянне паводле знач. дзеясл. дэкаціраваць.

дэка́эдр, ‑а, м.

Тое, што і дзесяціграннік.

[Ад грэч. déka — дзесяць і hedra — аснова, паверхня.]

дэкваліфікава́цца, ‑куюся, ‑куе; ‑куецца; зак. і незак.

Страціць (страчваць) кваліфікацыю.

дэкваліфікава́ць, ‑кую, ‑куеш, ‑куе зак. і незак., каго-што.

Пазбавіць (пазбаўляць) кваліфікацыі. — Лётчыкі, я не збіраюся вас дэкваліфікаваць. Былі вы знішчальнікамі да гэтага часу, будзеце імі і надалей, толькі з маленькім ухілам — разведвальным. Алешка.

дэкваліфіка́цыя, ‑і, ж.

Страта кваліфікацыі, прафесіянальных ведаў і вопыту.

дэкламава́нне, ‑я, н.

Дзеянне паводле знач. дзеясл. дэкламаваць.

дэкламава́цца, ‑муецца; незак.

Зал. дэкламаваць.

дэкламава́ць, ‑мую, ‑муеш, ‑муе; незак., што і без дап.

Выразна чытаць на памяць мастацкія творы. Дэкламаваць вершы. □ Некалькі хвілін Сцяпан Сямёнавіч уважліва прыглядаўся да вучняў, потым падышоў да акна і ціха, але надзвычай выразна пачаў дэкламаваць. Шыловіч.

[Ад лац. declamare.]

дэклама́тар, ‑а, м.

1. Той, хто выступае з дэкламацыяй. Юны харыст стаў заўзятым дэкламатарам, выступаў з чытаннем вершаў беларускіх паэтаў. «Полымя». Хор хлопцаў спаборнічаў з дзявочым хорам. Іх перапынілі дэкламатары. Мальдзіс.

2. Зборнік твораў для дэкламавання. Вычытаў у старым рускім дэкламатары прозвішча рускага паэта «П. Мінскій». І ахрысціў сябе больш арыгінальна: Усяслаў Барвінец. Таўлай.

[Лац. declamator.]

дэклама́тарка, ‑і, ДМ ‑рцы; Р мн. ‑рак ж.

Разм. Жан. да дэкламатар.