Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

вусач, , м. (разм.).

  1. Чалавек з вялікімі вусамі.

  2. Рыба сямейства карпавых.

|| прым. вусачовы, .

вусень, , м.

Лічынка матыля, падобная на чарвяка.

|| прым. вусеневы, .

вусікі, , м.

  1. Маленькія вусы.

    • У хлопца ўжо в. прабіваюцца.
  2. У раслін: ніткападобныя атожылкі на лістах, сцёблах.

  3. У членістаногіх: органы нюху і дотыку ў выглядзе прыдаткаў на галаве.

|| прым. вусікавы, .

вусны1,

Губы, рот.

  • Тонкія в.
  • Чуць з трэціх вуснаў (не непасрэдна, ад каго-н.).
  • З вуснаў у в. (ад аднаго да другога).

вусны2 прым.

Які вымаўляецца, не пісьмовы.

  • Вусная заява.
  • Вусная мова.
  • Вусная народная творчасць.

|| наз. вуснасць, .

  • В. судовага разбору.

вустрыца, , ж.

Ядомы марскі малюск.

|| прым. вустрычны, .

вусце, , н.

  1. Месца ўпадзення ракі (у мора, возера ці ў іншую раку).

    • В. Прыпяці.
  2. Выхадная адтуліна чаго-н.

    • В. ствала шахты.
    • В. сеткі.

|| памянш. вусцейка, .

|| прым. вусцевы, .

вусцілка, , ж.

Тонкая подсцілка на ўнутранай частцы падэшвы ў абутку.

|| прым. вусцілкавы, .

вусцішны, (разм.).

  1. Ціхі, спакойны.

    • В. лес.
  2. Страшны, жудасны.

    • Адной у хаце стала вусцішна (прысл.).

|| наз. вусцішнасць, .

вусы, , м.

  1. Валасы над верхняй губой у мужчын.

    • Ён носіць в.
    • Адгадаваць в.
  2. У жывёл: шчаціністыя валасы па баках верхняй губы.

    • Кот варушыць вусамі.
  3. Тое, што і вусікі (у 2 і 3 знач.).

  • І ў вус (сабе) не дзьме (разм.) — не турбуецца, не клапоціцца ні пра што.

  • Матаць (сабе) на вус што (разм.) — запамінаць з якой-н. мэтай, прымячаць.

  • Самі з вусамі (разм. жарт.) — не горшыя за іншых.