Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (2002, правапіс да 2008 г.)

Скарачэнні

ссоўны, .

Такі, які можа ссоўвацца.

  • С. стол.

ссохлы, .

  1. Пра расліны: які звяў, засох, загінуў ад неспрыяльных умоў.

    • С. куст бэзу.
  2. Сасмяглы, шурпаты (пра губы, вусны).

    • Ссохлыя губы.

ссохнуцца, ; зак.

  1. Перасохнуць, стаць зморшчаным, пакарабаціцца.

    • Боты ссохліся.
  2. Высахшы, зацвярдзець, ператварыцца ў камяк.

    • Гліна ссохлася.
  3. Сасмягнуць, стаць шурпатым (пра губы).

    • Губы ссохліся.

|| незак. ссыхацца, .

|| наз. ссыханне, .

ссохнуць, ; зак.

  1. Пра расліны: высахнуць, завянуць, загінуць ад неспрыяльных умоў.

    • Яблыні ссохлі.
  2. перан. Стаць худым ад перажыванняў, турбот і пад., зачахнуць (разм.).

    • Ссохла дзяўчына з-за хлопца.
  3. Страціць свежасць; сасмягнуць (пра губы).

|| незак. ссыхаць, .

|| наз. ссыханне, .

ссунуцца, ; зак.

  1. Зрушыцца з месца, спусціцца куды-н.

    • С. з печы.
    • Мех ссунуўся з воза.
  2. Сунучыся, зваліцца адкуль-н.

    • Снег ссунуўся са страхі.
  3. Рухаючыся, наблізіцца.

    • У суседа раптам ссунуліся бровы.
  4. Расслабіўшыся, спаўзці, з’ехаць уніз, набок.

    • Шапка ссунулася на патыліцу.

|| незак. ссоўвацца, .

|| наз. ссоўванне, .

ссунуць, ; зак.

  1. Зрушыць, скрануць.

    • С. з месца што-н.
  2. Сунучы, скінуць што-н., перамясціць.

    • С. салому з воза.
    • С. снег са страхі.
  3. Пра галаўны ўбор: перамясціць.

    • С. капялюш на лоб.
  4. Сунучы, рухаючы, наблізіць адно да другога.

    • С. сталы.
    • С. бровы.

|| незак. ссоўваць, .

|| наз. ссоўванне, .

ссушыць, ; зак.

  1. Зрабіць сухім; высушыць.

    • Вятры ссушылі збажыну.
    • С. яблыкі (насушыць).
  2. перан. Знясіліць, давесці да крайняй схуднеласці.

    • Каханне ссушыла дзяўчыну.

ссылка, , ж.

  1. гл. саслаць.

  2. Месца, куды ссылалі палітычных праціўнікаў, якія выступалі супраць дзяржаўнай улады.

    • Сібірская с.

ссыльны, .

  1. гл. саслаць.

  2. Чалавек, які знаходзіцца ў ссылцы, на пасяленні.

ссыпаць, ; зак.

  1. Насыпаць або ўсыпаць куды-н.

    • С. бульбу ў склеп.
  2. Скінуць уніз, прымусіць упасці (што-н. дробнае, сыпкае).

    • С. зерне з бункера ў машыну.

|| незак. ссыпаць, і уссыпаць, .

|| наз. ссыпанне, і ссыпка, .

|| прым. ссыпны, .

  • С. пункт.